روز گذشته دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا گزارش‌هایی که می‌گویند رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، ژنرال دن کِین، با جنگ علیه ایران مخالف است را «صددرصد نادرست» خواند و این بار نه به نظام جمهوری اسلامی و رهبران آن بلکه به مردم ایران هشدار داد که اگر توافقی حاصل نشود «با پیامد‌های سنگینی روبه رو خواهند شد.»

نقاب از چهره ترامپ افتاد

ترامپ در یک پست در شبکه اجتماعی تروث نوشت: من کسی هستم که تصمیم می‌گیرد. ترجیح می‌دهم توافق داشته باشم تا نداشته باشم، اما اگر به توافق نرسیم، برای آن کشور روز بسیار بدی خواهد بود و متأسفانه برای مردمش هم؛ چون آنها مردم بزرگ و فوق‌العاده‌ای هستند و چنین چیزی نباید هرگز برایشان اتفاق می‌افتاد.»

این عبارت و تاکید بر «مردم ایران» به وضوح ادعا‌های پیشین او درباره حمله به مثابه «کمک» به معترضان را باطل می‌کند. ترامپ در جریان اعتراضات دی ماه در حالی که ناوگانش را به مرز‌های ایران رسانده بود خطاب به معترضان گفته بود به سمت نهاد‌های رسمی بروید و در خیابان‌ها بمانید، چون «کمک در راه است». ادعایی که به خودی خود در استمرار و به خشونت کشیده شدن اعتراضات نقش قابل توجهی داشت.

حالا ظاهرا رئیس جمهور آمریکا نقاب از چهره برداشته و به صراحت می‌گوید اگر حمله‌ای اتفاق بیافتد، تنها هدفش رهبران نظام نخواهد بود بلکه مردم ایران را هم با پیامد‌های سنگین یک حمله نظامی مواجه خواهد کرد. واقعیتی که شاید نیاز به تایید ترامپ نداشت و هر موجود عاقلی آن را تصدیق میکرد، اما هنوز خوش خیالانی بودند که به آن امید بسته بودند.

آیا حمله قریب الوقوع است؟ | همه چیز به کوشنر و ویتکاف بستگی دارد

نشریه گاردین در گزارشی اختصاصی نوشته تصمیم ترامپ درباره حملات هوایی به ایران با نظر جرد کوشنر و استیو ویتکاف هدایت می‌شود و تا حد زیادی به قضاوت آنها درباره این بستگی دارد که آیا ایران در توافق هسته‌ای وقت‌کشی می‌کند یا نه.

به گفته منابع آگاه به نشریه بریتانیایی گاردین، رئیس‌جمهور آمریکا هنوز تصمیم نهایی درباره حمله را نگرفته است. ایران قرار است این هفته تازه‌ترین پیشنهاد خود را ارسال کند؛ پیش از آنچه مقام‌های آمریکایی از آن به عنوان «آخرین تلاش» در قالب دور جدید مذاکرات یاد کرده‌اند؛ مذاکراتی که قرار است پنج‌شنبه در ژنو برگزار شود.

این گفت‌و‌گو‌ها را ویتکاف و کوشنر هدایت خواهند کرد و ارزیابی آنها از احتمال رسیدن به توافق، بر محاسبات ترامپ اثر خواهد گذاشت. ترامپ به مشاورانش گفته اگر توافقی حاصل نشود، حملات محدود برای تحت فشار گذاشتن ایران را در دستور کار قرار می‌دهد و اگر آن هم کارساز نباشد، گزینه حمله‌ای بسیار بزرگ‌تر را مطرح کرده که هدفش «تغییر رژیم» خواهد بود.

یک مقام آمریکایی روز دوشنبه گفت ویتکاف یکی از اعضای گروهی است که به ترامپ درباره نحوه پیشبرد پرونده ایران مشاوره می‌دهند و او در همه جلسات مرتبط با این موضوع حضور داشته است.

به گفته منابع، ترامپ چندین بار درباره گزینه‌های نظامی توجیه شده است؛ گاردین می‌گوید آخرین مورد روز چهارشنبه در اتاق وضعیت کاخ سفید رخ داده است. ترامپ در هفته‌های اخیر نظر طیف گسترده‌ای از مقام‌ها در «وِست‌وینگ» را درباره اینکه در قبال ایران چه باید بکند، جویا شده است. وست وینگ ساختمان اداری کاخ سفید است که شامل دفتر رئیس‌جمهور (Oval Office)، اتاق وضعیت (Situation Room) و دفاتر مشاوران ارشد است.

از دیگر مشاوران اصلی ترامپ، جی‌دی ونس معاون رئیس‌جمهور؛ مارکو روبیو وزیر خارجه؛ جان رتکلیف رئیس سیا؛ پیت هگست وزیر دفاع؛ ژنرال دن کِین رئیس ستاد مشترک ارتش؛ سوزی وایلس رئیس دفتر کاخ سفید؛ و تولسی گبرد مدیر اطلاعات ملی‌اند.

به گفته منابع، ونس هر دو سوی استدلال درباره حملات هوایی را مطرح کرده، اما او ژنرال کین را درباره ریسک‌های احتمالی زیر فشار گذاشته است؛ گاردین می‌گوید ونس نسبت به موفقیت حمله به ایران، بسیار کمتر از زمانی مطمئن بوده که درباره عملیات دستگیری رئیس‌جمهور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، صحبت می‌کردند.

گاردین می‌گوید نگرانی کین، بنا بر گفته منابع، روی کمبود ذخایر سامانه‌های ضد موشکی متمرکز بوده است. بعد از آنکه ترامپ سال گذشته تأسیسات غنی‌سازی ایران را بمباران کرد، آمریکا برای رهگیری حملات متقابل ایران، ۳۰ موشک پاتریوت شلیک کرد؛ بزرگ‌ترین استفاده یک‌باره از این موشک‌ها در تاریخ آمریکا.

آن حملات متقابل، محدود بود. اما این بار، ایران گفته در پاسخ به هر حمله آمریکا، تلافی خواهد کرد و رهبر جمهوری اسلامی هشدار داد توانایی «غرق کردن یک ناو جنگی آمریکا» را دارد.

به گفته یک فرد آگاه، کین در پنتاگون نگرانی‌هایش صریح‌تر از زمانی که به ترامپ گزارش می‌داده، بیان کرده است. چیزی که برخی مقام‌ها در محافل خصوصی آن را تلاشی می‌دانند برای اینکه او شبیه کسی به نظر نرسد که از یک گزینه خاص دفاع می‌کند.

ترامپ در واقع به همین گزارش‌ها واکنش نشان داد و آن را نادرست خواند. رئیس جمهور آمریکا گفته بود «داستان‌های زیادی از سوی رسانه‌های فیک‌نیوز در گردش است که می‌گویند ژنرال دنیل کینبا رفتن ما به جنگ با ایران مخالف است.»

ترامپ گفت کین—مثل دیگر افراد دولت—ترجیح می‌دهد جنگی رخ ندهد، اما اگر دستور داده شود، برای عملیات نظامی آماده خواهد بود: «ژنرال کین، مثل همه ما، دوست دارد جنگی رخ ندهد؛ اما اگر تصمیم گرفته شود در سطح نظامی علیه ایران اقدام شود، نظر او این است که این نبرد “به‌سادگی قابل پیروزی” خواهد بود.»

رئیس‌جمهور آمریکا کین را «یک جنگجوی بزرگ» خواند که نماینده «قدرتمندترین ارتش جهان» است و گزارش‌هایی را که از بحث درباره حملات محدود یا تردید در میان فرماندهی نظامی حکایت داشتند، رد کرد.

سخنگوی کاخ سفید، آنا کلی، هم در بیانیه‌ای گفت کین «یک چهره حرفه‌ایِ بسیار محترم است که وظیفه‌اش ارائه اطلاعات بی‌طرفانه به فرمانده کل قواست؛ کاری که به بهترین شکل انجام می‌دهد» و اینکه او دیدگاه‌های شخصی‌اش را مطرح نمی‌کند.

با این حال، در داخل دولت هنوز تردید وجود دارد که آیا حملات هوایی به تنهایی برای وادار کردن ایران به توافق کافی است—یا حتی می‌تواند به کنار زدن حلقه رهبران ایران منجر شود.

از همین رو، مقام‌های دولت گزینه‌هایی را برای خروج از مسیر درگیری نظامی بررسی کرده‌اند. یکی از ایده‌های مطرح این است که اجازه داده شود ایران سطح محدودی از غنی‌سازی را صرفاً برای پژوهش پزشکی، درمان یا دیگر اهداف غیرنظامی انرژی حفظ کند.

به گفته دو منبع آگاه، انتظار می‌رود روبیو نیز برای ارائه گزارش به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، درباره نتیجه مذاکرات، به اسرائیل سفر کند؛ دیدار‌هایی که گفته می‌شود برای ۲۸ فوریه (۹ بهمن) برنامه‌ریزی شده است.

با این حال، در آستانه چیزی که می‌تواند آخرین جلسه مذاکره باشد، نشانه‌هایی از سخت‌تر شدن مواضع دیده می‌شود.

ویتکاف روز یکشنبه در فاکس‌نیوز گفت دستور ترامپ این است که ایران باید صفر توان غنی‌سازی داشته باشد؛ اما وزیر خارجه ایران، عباس عراقچی، در برنامه Face the Nation شبکه CBS گفت تهران آماده نیست از غنی‌سازی دست بکشد.

همزمان با آماده شدن برای احتمال صدور مجوز اقدام نظامی از سوی ترامپ، آمریکا بزرگ‌ترین تمرکز قدرت هوایی خود را در خاورمیانه از زمان حمله ۲۰۰۳ به عراق تا امروز ایجاد کرده است. ناو USS Gerald Ford، پیشرفته‌ترین ناو هواپیمابر نیروی دریایی آمریکا، قرار است طی چند روز آینده وارد منطقه شود.

این ناو که روز یکشنبه در مسیر حرکت به سمت اسرائیل، در جنوب ایتالیا دیده شده بود، دومین ناو هواپیمابر در منطقه خواهد شد. ورود آن در کنار ده‌ها جنگنده پیشرفته F-۳۵ و F-۲۲، همچنین بمب‌افکن‌ها و هواپیما‌های سوخت‌رسانی که از قبل مستقر شده‌اند، گزینه‌های بیشتری در اختیار ترامپ قرار می‌دهد.

گاردین مدعی است این آرایش نظامی به ترامپ امکان می‌دهد در صورت تصمیم به اقدام، یک کارزار هوایی طولانی‌مدت علیه ایران را ادامه دهد، نه اینکه فقط به حمله‌ای محدود شبیه عملیات تابستان گذشته بسنده کند؛ زمانی که بمب‌افکن‌های B-۲ از آمریکا پرواز کردند و شمار محدودی از سایت‌های غنی‌سازی در فردو، اصفهان و نطنز را هدف قرار دادند.