یادی از نوابغ کشتی‌ جهان

درگذشت یک انسان در سن ۸۶ سالگی، اتفاقی است عادی، که ارزش خبری چندانی ندارد؛ اما اگر آن شخص، پرافتخارترین آزادکار تاریخ ایران و یکی از اعضای تالار مشاهیر کشتی دنیا باشد، دیگر یک اتفاق معمولی نیست

مسعود محجوبی – فارس آگاه

برای پی بردن به بزرگی دستاوردهای مرحوم موحد، بهتر است مروری کنیم بر عملکرد بهترین کشتی‌گیران تاریخ جهان.

کشوری که سابق بر این اتحاد جماهیر شوروی نام داشت، از دیرباز مهد کشتی دنیا و یکه‌تازی بی‌همتا در این عرصه بوده است؛ در وصف تسلط و اقتدار کُشتی شوروی سابق همین بس که پس از فروپاشیِ این کشور و تبدیل به اقمار مختلف، کماکان بیشترین مدال‌ها سهم روسیه است و کشورهای تازه تأسیسی چون گرجستان، آذربایجان، ارمنستان و غیره نیز معمولأ از سبد توزیع مدال در رقابت‌های مختلف، بی نصیب نمی‌مانند.

حتی کشورهایی که باتوجه‌ به وسعت شوروی سابق، در قاره آسیا واقع شده بودند، پس از استقلال، همواره لقمه گلوگیری برای ابرقدرت این قاره، یعنی کشور قهرمان‌خیز و پهلوان پرور ایران بوده‌اند؛ پس چندان هم عجیب نیست اگر درمیان برترین کشتی‌گیران تاریخ، روس‌ها بیشترین سهم را داشته باشند، اما اینکه مرغوب‌ترین مدال‌های المپیک را یک کشتی‌گیر کوبایی تصاحب کرده، در عین اینکه باعث شگفتی است، در عین حال مؤید این نکته است که تک ستاره‌هایی از کشورهایی غیر از روس و ایران و آمریکا، می‌توانند تاریخ را به روایت خودشان بنویسند.

به همین بهانه نگاهی می‌اندازیم به برترین کشتی‌گیران صاحب سبک تاریخ:

میخاین لوپز

رکورددار کسب بیشترین مدال طلای المپیک، میخاین لوپز کوبایی است؛ این سنگین‌وزنِ کشتی فرنگی در پنج دوره پیاپی از رقابت‌های المپیک، موفق به کسب مدال طلا شد و نام خود را به عنوان برترین فرنگی‌کار تاریخ، برای همیشه به ثبت رساند.

اگر تنبلی و باخت عمدیِ او در فینال رقابت‌های جهانی بخاطر دریافت پول نبود، مطمئنأ لوپز بسیار بیشتر از پنج طلای المپیک و پنج طلای جهانی در کوله‌بار پرافتخار ورزشی خود داشت.

لوپز در المپیک ۲۰۰۸، ۲۰۱۲، ۲۰۱۶، ۲۰۲۰ و ۲۰۲۴ موفق به کسب مدال طلا شد و از دنیای قهرمانی خداحافظی کرد؛ او اولین و تنها ورزشکار در تاریخ المپیک مدرن شد که پنج مدال طلای متوالی را در مسابقات المپیک کسب کرد، او همچنین پنج طلا و سه نقره جهان را هم در کارنامه دارد.

الکساندر کارلین

کارلین به دلیل هیکل غول‌پیکر و قدرت غیرانسانی‌اش، یکی از اسطوره‌های کشتی و یکی از ترسناک‌ترین کشتی‌گیران تاریخ است؛ او در کشتی فرنگی شوروی سابق و روسیه رقابت کرد و دوران حرفه‌ای خود را با ۸۸۷ برد و 2 باخت (هر دو با اختلاف یک امتیاز) به پایان رساند.

کارولین روس در طول ورزش قهرمانی خود ۳۵ مدال طلا و ۲ مدال نقره به دست آورد که از این بین سه طلا و یک نقره در المپیک، ۹ طلا در جهان و ۱۲ طلا نیز، در قهرمانی اروپا به دست آمده است.

الکساندر مدوید

کشتی‌گیرِ اصالتا اوکراینی اهل بلاروس با سه طلای المپیک و هفت طلای جهان از برترین کشتی‌گیران تاریخ و از نوابغ این رشته ورزشی محسوب می‌شود.

مدوید در المپیک‌های ۱۹۶۴ توکیو، ۱۹۶۸ مکزیکو سیتی و ۱۹۷۲ مونیخ در سه دوره پیاپی به طلای المپیک رسید و نام خود را به‌عنوان یکی از اسطوره‌های این ورزش جذاب در تاریخ کشتی دنیا، ثبت کرد.

کشتی معروف او با غلامرضا تختی تا ابد در یادها ماندگار شد؛ رقابتی که به خاطر زانوی مصدوم مدوید، جهان پهلوان کشتی ما، هیچ‌گاه از آن زانو زیر نگرفت تا مدوید از آن رقابت به عنوان پاک‌ترین کشتی دنیا یاد کند.

بوایسار سایتیف

مرحوم سایتیف به عنوان بزرگترین کشتی‌گیر تمام تاریخ بسیار مورد احترام است؛ او نماینده روسیه بود و به خاطر رویکرد فنی‌اش در کشتی مشهور است. سایتیف سه مدال طلای المپیک (۱۹۹۶، ۲۰۰۴ و ۲۰۰۸) و ۶ قهرمانی جهان را کسب کرد؛ جامعه کشتی جهان خیلی زود سایتیف را از دست داد.

در عظمت شخصیت سایتیف همین بس که ولادیمیر پوتین، از بزرگترین رهبران سیاسی جهان و رئیس جمهور کشور پهناور روسیه در مورد او گفت: «هر کسی که بویسار ‌سایتیف را می‌شناخت برایش احترامی عمیق قائل بود، نه تنها به ‌عنوان ورزشکاری بااستعداد بلکه به عنوان انسانی خوش‌فکر، ‌استثنایی و هدفمند؛ خاطرات درخشان بویسار سایتیف تا ابد در ‌قلب خانواده، دوستان و هم‌تیمی‌هایش زنده خواهد بود.»

سایتیف که با پرچم روسیه در رقابت‌های کشتی شرکت می‌کرد متولد ‌جمهوری داغستان، از جمهوری‌های فدراسیون روسیه، بود و اصالتی ‌چچنی داشت؛ پیش از پوتین، رؤسای جمهور داغستان و چچن هم ‌درگذشت او را تسلیت گفته بودند.

عبدالرشید سعداله‌یف

تانک روس در مسیرِ جاودانگی

عبدالرشید سعداله‌یف که به تانک روس، شهرت دارد، پیش از این ۲ طلای المپیک و ۶ طلای جهانی را در کوله بارِ پرافتخار خود جمع کرده است و اینک پس از سال ها دوری سیاسی از رقابت‌های قهرمانی اروپا، بازگشت خود را با یک طلای دیگر جشن گرفت تا جمع مدال های اروپایی اش به عدد ۶ برسد.

رشید، با توجه به اینکه سال‌های زیادی برای افتخارآفرینی در پیش دارد، به عنوان جدی‌ترین تعقیب کننده رضا کایالپ، برای تصاحب عنوان پرافتخارترین کشتی‌گیر تاریخ، شناخته می‌شود.

سعداله‌یف، با اینکه هنوز وارد ۳۰ سالگی نشده، موفق به کسب ۲ مدال طلای المپیک و هفت مدال قهرمانی جهان (۶ طلا و یک نقره) شده است؛ مبارزه او با کایل اسنایدر آمریکایی در فینال المپیک پاریس، یکی از جذاب‌ترین فینال‌های تاریخ کشتی المپیک به حساب می‌آید.

تنها دو باخت در کارنامه بین‌المللی سعداله‌یف در این سال‌ها دیده می‌شود، یکی در فینال قهرمانی جهان ۲۰۱۷ برابر کایل اسنایدر آمریکایی و دیگری در مسابقات جهانی ۲۰۲۳ برابر تاج الدینوف، کشتی‌گیر روسی‌الاصل که برای بحرین کشتی می گیرد؛ او چند باری هم با کشتی‌گیران ایرانی برخورد کرده که همیشه برنده لقب گرفته است.

در محافل ورزشی جهان، اعتقاد بر این است که سعداله‌یف تنها ورزشکاری است که علیرغم محرومیت از چندین دوره رقابت‌های جهانی به علت اعمال محرومیت‌های سیاسی برای ورزش روسیه، قادر به شکستن رکورد افسانه‌هایی چون کایالپ، کارولین و مدوید است.

آرسن فادزایف

یکی دیگر از نوابغ کشتی دنیا، آرسن فادزایف است که دارنده ۲ مدال طلای المپیک، ۶ مدال طلا و یک مدال نقره جهان در رشته کشتی آزاد و یکی از اسطوره‌های زنده ورزش روسیه است؛ به طرز شگفت‌انگیزی برنامه مسابقات کشتی طی سال‌های حضور او به گونه‌ای پیش رفت که با هیچ کشتی‌گیر ایرانی در فینال جهان یا المپیک روبرو نشد که البته این موضوع بیشتر به ضعف کشتی‌گیران کشورمان در این وزن برمی‌گشت.

ماخاربک خادراتسف

خادراتسف یکی دیگر از اسطوره‌های ورزش روسیه و اهل اوستیای شمالی در دوران درخشان ورزشی خود، ۲ طلا و یک نقره المپیک و پنج طلا، ۲ نقره و یک برنز جهان را کسب کرد؛ عمده شکست‌های خادارتسف مقابل مرد دوست‌داشتنی کشتی ایران، جهان پهلوان رسول خادم به دست آمد؛ در حقیقت این رسول خادم بود که نگذاشت خادارتسف بتواند با رکورد شگفت‌انگیز مدوید برابری کند.

خادارتسف که هفت طلای جهانی و المپیک را در کارنامه داشت در سه دوره متوالی (جهانی ۹۴ و ۹۵ و المپیک ۹۶) در فینال مغلوب رسول خادم شد.

سرگئی بلوگلازوف

بازهم اتحاد جماهیر شوروی و این بار دو نابغه!

سرگئی با ۲ طلای المپیک، ۶ طلا و یک نقره جهان، از بزرگترین مشاهیرِ این رشته ورزشی بود که تحریم المپیک ۱۹۸۴ از سوی کشورش، تأثیر زیادی بر او گذاشت.

سرگئی بلوگلازوف که به مدت بیش از یک دهه، قهرمان بلامنازع دسته ۵۷ کیلوگرم کشتی آزاد جهان بود، در المپیک‌های ۱۹۸۰ مسکو و ۱۹۸۸ سئول موفق به کسب مدال طلا شد و اگر تحریم المپیک لس‌آنجلس نبود، او نیز در کنار دیگر هموطنانش یعنی کارولین، مدوید و سایتیف، در زمره آزادکارانی قرار می‌گرفت که در کسب طلای المپیک، هت‌تریک کردند؛ البته سرگئی یک قل دیگر هم داشت که او نیز فاصله چندانی با ورود به تالار مشاهیر کشتی دنیا نداشت.

آناتولی، با یک طلای المپیک و سه طلا و یک برنز جهان، از پرافتخارترین کشتی‌گیران تاریخ محسوب می شود.

والنتین یوردانف

برترین سبک وزن تاریخ کشتی جهان، مجموعاً هفت طلا، ۲ نقره و یک برنز جهانی و یک طلا و یک برنز از بازی‌های المپیک کسب کرد.

یوردانف تنها کشتی‌گیر جهان است که در مسابقات جهانی صاحب ۱۰ مدال شده است (هفت طلا، ۲ نقره و یک برنز)

رئیس کنونی فدراسیون کشتی بلغارستان، چهار بار در فینال رقابت‌های جهانی با کشتی‌گیران ایران روبرو شد، اولین بار در فینال سال ۱۹۸۹ در مارتینیِ سوئیس، مجید ترکان را شکست داد اما سال بعد از آن دوباره در رقابت‌های جهانی توکیو با او روبرو شد که این بار کشتی را به ترکان واگذار کرد و به مدال نقره رسید.

سومین بار در مسابقات جهانی ۱۹۹۳ تورنتو با ناداوری و با اختلاف تنها یک امتیاز، غلامرضا محمدی جوان را در فینال شکست داد؛ آخرین بار در سال ۱۹۹۵ در آتلانتا باز هم با پیروزی بر غلامرضا محمدی به مدال طلای جهان رسید تا حسرت طلای جهان تا ابد همراه دلاور خرم‌آبادی بماند.

البته یوردانف در سال ۱۹۸۲ در اولین حضورش در مسابقات جهانی ادمونتون کانادا، در مرحله مقدماتی به امیر تهرانی هم باخته بود.

حمید سوریان

این اعجوبه کشتی دنیا، در سال ۲۰۰۱ دوبنده تیم ملی نوجوانان در وزن ۴۶ کیلوگرم را پوشید و در مسابقات نوجوانان آسیا به روی تشک رفت، در سال ۱۳۸۶ قهرمان قهرمانان ورزش ایران شد؛ در سال ۲۰۰۵ سوریان ۲۰ ساله، توانست اولین طلایش را در مسابقات جهانی بوداپست به چنگ آورد، سپس در رقابت‌های جهانی گوانگ‌ژو سال ۲۰۰۶، در فینال روشن بایراموف را شکست داد و از عنوان قهرمانی خود دفاع کرد.

سوریان پس از آن مدال طلای خود را بار دیگر، در مسابقات جهانی ۲۰۰۷ باکو تکرار کرد، در سال ۲۰۰۹، مدال طلای چهارم خود را پس از غلبه بر هاکان نیبلوم در رقابت‌های جهانی هرنینگ دانمارک به دست آورد؛ آخرین مدال طلای جهانی سوریان، ارمغان رقابت‌های ۲۰۱۰ مسکو است و ۲ طلای مسابقات بزرگسالان آسیا در سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ از دیگر افتخارات ورزشی سوریان است.

این کشتی‌گیر اهل شهر ری، در فینال المپیک ۲۰۱۲ لندن با شکست دادن روشن بایرامف از جمهوری آذربایجان در ۲ وقت پیاپی و با اقتدار موفق شد مدال طلای ۵۵ کیلوگرم را تصاحب کند، این مدال، نخستین مدال المپیک کشتی فرنگی ایران پس از ۴۰ سال بود.

در رقابت‌های کشتی فرنگی قهرمانی جهان در ازبکستان ۲۰۱۴ مینگیان سمنوف از روسیه را ۲ بر یک شکست داد و با کسب ششمین مدال طلای جهانی، در کنار یک طلای ارزشمند المپیک با کسب هفت مدال طلا از رکورد ۶ مدال طلای عبدالله موحد، یکی دیگر از اسطوره‌های کشتی عبور کرد تا از  نظر مرغوبیت مدال بهترین کشتی‌گیر تاریخ ایران نام بگیرد.

بروس بومگارتنر

از چهره‌های پرافتخار کشتی آمریکا، در چهار المپیک به ۲ مدال طلا، یک نقره و یک برنز رسید و سه طلا، سه نقره و سه برنز جهان را نیز از آن خود کرد؛ بومگارتنر ابتدا در المپیک ۱۹۸۴ لس‌آنجلس، در وزن ۱۳۰ کیلوگرم کشتی آزاد به مدال طلا رسید، در المپیک ۱۹۸۸ سئول نقره گرفت، در المپیک ۱۹۹۲ بارسلون برای دومین‌بار بر سکوی نخست ایستاد و در نهایت در المپیک ۱۹۹۶ آتلانتا به مدال برنز سنگین وزن دست یافت.

بومگارتنر همچنین سه مرتبه در سال‌های ۱۹۸۶، ۱۹۹۳ و ۱۹۹۵ بر سکوی نخست مسابقات قهرمانی جهان ایستاد و سه نقره و سه برنز دیگر مسابقات قهرمانی جهان را نیز از آن خود کرد.

این افسانه کشتی آمریکا، در فینال رقابت‌های جهانی ۱۹۸۹ مارتینی سوییس، مغلوب مرحوم علیرضا سلیمانی چهره پرافتخار کشتی ایران شد تا طلای تاریخی سنگین وزن جهان از آن ایران و علیرضا سلیمانی شود.

جالب اینکه، کفش‌های سلیمانی قبل از مبارزه فینال پاره شده بود و در اردوی ایران نیز کفش دیگری مطابق سایز پای او وجود نداشت، اما حریف آمریکایی دو جفت کفش داشت که یک جفت آن را به سلیمانی هدیه داد و پس از مبارزه نیز هر دو با کفش‌هایی یک‌دست به رنگ قرمز به روی سکوی دریافت مدال رفتند.

لوان تدیاشویلی

این کشتی‌گیر گرجی تبار، که دو سال پیش، چشم از جهان فرو بست، در سال ۱۹۷۳ به عنوان بهترین ورزشکار سال اتحاد جماهیر شوروی شناخته شد، عنوان استاد افتخاری ورزش این کشور را به دست آورد و به عنوان یکی از بهترین ورزشکاران گرجستانی قرن بیستم شناخته شد؛ لوان تدیاشویلی، تنها کشتی‌گیری بود که در بازی‌های المپیک، مسابقات جهانی و قاره‌ای در سه وزن ۸۲، ۹۰ و ۱۰۰ کیلوگرم مدال طلا گرفت.

او بین سال‌های ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۶ شکست‌ناپذیر بود و باختی در کارنامه‌اش ثبت نشد، تدیاشویلی مدال‌های طلای المپیک ۱۹۷۲ مونیخ و المپیک ۱۹۷۶ مونترال و چهار مدال طلای رقابت‌های جهانی در سال‌های ۱۹۷۱، ۱۹۷۳، ۱۹۷۴ و ۱۹۷۵ و مدال نقره جهان در سال ۱۹۷۸ میلادی را در کارنامه داشت.

سوسلان آندیف

مرحوم آندیف تنها هفت بار در رقابت‌های المپیک و جهانی حضور یافت که بجز شکست در فینال جهانی ۱۹۷۴ در تمامی مبارزات خود یعنی دو دوره مسابقات المپیک و چهار دوره قهرمانی جهان، حائز گردن‌آویز طلا شد.

جان اسمیت

تنها در شش‌حضور در بالاترین سطح کشتی جهان، صاحب ۲ طلای المپیک و طلای جهان شد و تنها کشتی‌گیری در تاریخ است که توانسته در هر دو رشته کشتی آزاد و فولک استایل، عنوان قهرمانی المپیک را کسب کند.

اسمیت به خاطر روحیه ورزشی و رفتارهای جوانمردانه در داخل و خارج از تشک کشتی، مورد احترام جامعه کشتی جهان است.

جان اسمیت، غولی که بر روی تشک کشتی هرگز مغلوب نشد و نام خود را در تاریخ این رشته ورزشی جاودانه ساخت؛ شکست عسگری محمدیان مقابل این نابغه کشتی بلد در فینال المپیک ۱۹۸۸ سئول و قلمدوش کردن اسمیت توسط پهلوان مازندرانی کشورمان، از یاد کشتی دوستان نمی‌رود.

جردن باروز

یکی از پرافتخارترین کشتی‌گیران آمریکا و یکی از بزرگترین کشتی‌گیران آزادکار تاریخ، جردن باروز است و به خاطر ضربه دو پای سریعش که به او کمک کرد بسیاری از حریفان قدرتمند را شکست دهد، مطرح شد. جردن باروز دارای مدال طلای المپیک و ۶ عنوان قهرمانی و سه مدال برنز از رقابت‌های جهانی است.

و سرانجام، مرحوم عبدالله موحد

موحد در سال ۱۹۶۱ در مسابقات جهانی یوکوهاما در وزن چهارم مدال طلا را کسب کرد سپس سال ۱۹۶۴ در المپیک توکیو با توجه به قوانین عجیب آن زمان، بدون باخت به مقام پنجم رسید؛ درخشش موحد اما از مسابقات جهانی ۱۹۶۵ در منچستر آغاز شد که توانست به مدال طلای وزن ۷۰ کیلوگرم برسد.

پس از آن تا سال ۱۹۷۰ در تمام مسابقات رسمی در جهان قهرمان شد و توانست پنج مدال طلای جهان، یک مدال طلای المپیک و دو مدال طلای بازی های آسیایی را بدست آورد.

با اینکه او به المپیک ۱۹۷۲ مونیخ اعزام شده بود اما بخاطر آسیب‌دیدگی رقابت‌ها را ترک کرد، به همین دلیل فدراسیون ایران او را برای همیشه از شرکت در کلیه ورزش‌ها محروم کرد.