تهدید ایمنی شهروندان و ضرورت ساماندهی فوری

عبدالغفور مصطفایی – فارس آگاه

کلان‌شهر شیراز در سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی در حوزه مدیریت شهری، ترافیک و ساماندهی مشاغل شهری روبه‌رو بوده است، یکی از معضلاتی که به تدریج از یک فعالیت اقتصادی محدود به بحرانی برای نظم شهری تبدیل شده، گسترش فعالیت میوه‌فروشان سیار با وانت‌بار در حاشیه خیابان‌ها، بلوارها، میدان‌ها و حتی مسیرهای پرسرعت و کمربندی شیراز است؛ پدیده‌ای که علاوه بر ایجاد سد معبر، موجب افزایش گره‌های ترافیکی، کاهش ایمنی تردد و افزایش احتمال وقوع حوادث رانندگی شده است.

در هفته‌های اخیر، روزنامه «فارس آگاه» با دریافت تماس‌های فراوان از شهروندان، رانندگان و کسبه، این موضوع را در دستور کار خود قرار داد، بررسی‌های میدانی خبرنگار ما در نقاط مختلف شهر نشان می‌دهد که در بسیاری از خیابان‌های اصلی، وانت‌بارهای حامل میوه بدون رعایت ضوابط شهری در حاشیه معابر مستقر شده‌اند و مشتریان نیز با توقف دوبله یا ناگهانی خودروهای خود، موجب اختلال جدی در عبور و مرور می‌شوند.

اعتراض شهروندان؛ خیابان‌ها به بازار میوه تبدیل شده‌اند

یکی از شهروندان ساکن شیراز در گفت‌وگو با ما گفت: «در بسیاری از خیابان‌ها، به‌ویژه در ساعات عصر، عبور از کنار وانت‌های میوه‌فروش بسیار دشوار است، خودروها برای خرید ناگهان ترمز می‌کنند یا دوبله پارک می‌شوند و همین موضوع احتمال تصادف را افزایش می‌دهد.»

شهروند دیگری نیز اظهار کرد: «هیچ‌کس با کسب روزی حلال مخالف نیست، اما نباید معابر عمومی که متعلق به همه مردم است به محل دائمی کسب‌وکار تبدیل شود، اگر قرار باشد هر کس هر جا که خواست بساط پهن کند، دیگر نظم شهری معنایی نخواهد داشت.»

یکی از میوه‌فروشان سیار که سال‌هاست در یکی از خیابان‌های شیراز فعالیت می‌کند در گفت‌وگو با ما گفت: «سال‌هاست از طریق فروش میوه امرار معاش می‌کنم و سرمایه زیادی ندارم که مغازه اجاره کنم؛ تاکنون نیز مأموران شهرداری یا سد معبر برخورد جدی با من نداشته‌اند و احساس می‌کنم اگر مشکلی وجود داشت، تاکنون مانع فعالیت ما می‌شدند.»

این فروشنده افزود: «مردم به دلیل قیمت مناسب و دسترسی آسان از ما خرید می‌کنند؛ اگر شهرداری محل مناسبی برای فعالیت ما در نظر بگیرد، بسیاری از فروشندگان حاضرند به آنجا منتقل شوند.»

کمربندی شیراز؛ نقطه‌ای پرخطر

آنچه بیش از همه نگرانی شهروندان را برانگیخته، حضور برخی وانت‌بارهای میوه‌فروش در حاشیه کمربندی شیراز و مسیرهای پرتردد است.

مشاهدات خبرنگار نشان می‌دهد که توقف خودروها برای خرید در این مسیرها، به‌ویژه در ساعات شب یا زمان ترافیک، خطر وقوع تصادفات شدید را افزایش می‌دهد. رانندگان خودروهای عبوری به دلیل سرعت بالای حرکت، فرصت کافی برای واکنش به توقف‌های ناگهانی خودروهای خریداران را ندارند و همین موضوع می‌تواند به حوادث جبران‌ناپذیر منجر شود.

سد معبر؛ تخلفی با پیامدهای گسترده

کارشناسان مدیریت شهری معتقدند که سد معبر تنها اشغال بخشی از پیاده‌رو یا خیابان نیست، بلکه اقدامی است که حقوق عمومی شهروندان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وقتی بخشی از خیابان به محل عرضه میوه تبدیل می‌شود، عرض مفید معبر کاهش می‌یابد و جریان ترافیک مختل می‌شود، در چنین شرایطی خودروهای امدادی، آتش‌نشانی و اورژانس نیز ممکن است در رسیدن به محل مأموریت با تأخیر مواجه شوند.

خسارت‌های اقتصادی ترافیک

ترافیک ناشی از استقرار وانت‌بارها تنها موجب اتلاف وقت شهروندان نمی‌شود، بلکه مصرف سوخت، آلودگی هوا، استهلاک خودروها و هزینه‌های اقتصادی را نیز افزایش می‌دهد.

هر دقیقه توقف اضافی در معابر شهری، هزینه‌ای پنهان بر اقتصاد شهر تحمیل می‌کند؛ هزینه‌ای که در نهایت از جیب همه شهروندان پرداخت می‌شود.

رقابت نابرابر با مغازه‌داران

برخی صاحبان واحدهای صنفی نیز از این وضعیت گلایه‌مند هستند.

یکی از میوه‌فروشان دارای پروانه کسب گفت: «ما مالیات، اجاره، بیمه، عوارض و هزینه‌های متعدد پرداخت می‌کنیم، اما برخی افراد بدون پرداخت این هزینه‌ها در مقابل مغازه‌ها مستقر می‌شوند و مشتری جذب می‌کنند و این رقابت عادلانه نیست.»

لزوم حمایت از معیشت فروشندگان

از سوی دیگر، کارشناسان اجتماعی تأکید می‌کنند که بسیاری از فروشندگان سیار به دلیل مشکلات اقتصادی، بیکاری و ناتوانی در تأمین هزینه اجاره مغازه به این شغل روی آورده‌اند.

بنابراین راهکار مناسب، برخورد صرفاً قهری نیست، بلکه ایجاد بازارچه‌های محلی، ساماندهی مشاغل سیار، صدور مجوزهای مشخص و تعیین مکان‌های استاندارد برای فعالیت آنان است.

نقش شهرداری و پلیس راهور

بر اساس وظایف قانونی، شهرداری مسئول رفع سد معبر و ساماندهی مشاغل شهری است و پلیس راهور نیز مسئول حفظ نظم ترافیکی و جلوگیری از توقف‌های خطرناک در معابر محسوب می‌شود؛ هماهنگی این دو دستگاه می‌تواند بخش مهمی از این معضل را برطرف کند.

درخواست شهروندان

شهروندان از مسئولان شهرداری، پلیس راهور، فرمانداری و سایر دستگاه‌های مرتبط خواسته‌اند با اجرای طرحی جامع، نسبت به ساماندهی میوه‌فروشان سیار اقدام کنند تا هم معیشت این قشر حفظ شود و هم امنیت و آرامش شهروندان به خطر نیفتد.

شهر متعلق به همه شهروندان است و نظم شهری سرمایه‌ای عمومی به شمار می‌رود، بی‌توجهی به گسترش سد معبر، علاوه بر ایجاد نارضایتی عمومی، می‌تواند زمینه‌ساز حوادث تلخ و خسارات جانی و مالی شود.

انتظار می‌رود مسئولان ذی‌ربط با نگاهی کارشناسانه، به جای اقدامات مقطعی، برنامه‌ای پایدار برای ساماندهی دستفروشان و میوه‌فروشان سیار تدوین کنند؛ برنامه‌ای که هم حقوق شهروندان، هم امنیت ترافیکی و هم معیشت فروشندگان را به طور هم‌زمان تأمین کند.

امروز مطالبه اصلی مردم شیراز نه برخورد سلیقه‌ای، بلکه اجرای قانون، مدیریت منسجم و بازگرداندن نظم به خیابان‌های شهر است، امید می‌رود با عزم جدی دستگاه‌های مسئول، خیابان‌های شیراز بار دیگر به فضایی ایمن، روان و در شأن شهروندان تبدیل شود.