به گزارش فارس آگاه به نقل از فارس، برخی تحلیلگران پیش از این «ائتلاف مکه» را پوشش سیاسی عربستان سعودی برای مواجهه با بحران‌های منطقه‌ای، به‌ویژه جنگ با یمن، توصیف کرده بودند.

این تحلیلگران همچنین امکان پیوستن هر کشوری به این ائتلاف را نشانه‌ای از ماهیت سیاسی و تبلیغاتی آن دانسته بودند.

فیدان: مذاکرات توافق دفاعی پیش از جنگ آغاز شد

با این حال، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، مدعی شد مذاکرات درباره این توافق پیش از آغاز جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل آغاز شده بود.

او افزود: «اکنون که با این کشورها گرد هم می‌آییم، طبیعتاً یک سازمان دفاعی تشکیل می‌دهیم.»

فیدان ادامه داد: «موضوع این نیست که بگوییم بیایید حمله کنیم و فلان کار را با هم انجام دهیم.»

وزیر خارجه ترکیه تاکید کرد: «تا زمانی که این کشورها از سوی هر طرفی، چه در داخل منطقه و چه خارج از آن، مورد حمله قرار نگیرند، این ائتلاف نمی‌تواند با هیچ کشوری دشمنی یا درگیری داشته باشد.»

فیدان: ایران هدف توافق نیست

فیدان همچنین تاکید کرد که ایران «هدف» این توافق نیست.

او گفت: «آن‌هایی که به کشورهای امضاکننده توافق حمله نکنند، «هدف» این توافق نیستند.»

وزیر خارجه ترکیه بر فعال‌سازی بند دفاع متقابل نیز تاکید کرده است.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که عربستان سعودی و پاکستان پیش از این، در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵، «توافق دفاع متقابل راهبردی» را در ریاض امضا کردند.

با این حال، یمنی‌ها در هفته‌های اخیر بارها عربستان را با حملات پهپادی و موشکی هدف قرار داده‌اند. پاکستان نیز در این مدت مداخله نکرده است.

مصر شاید به ائتلاف مکه بپیوندد

وزیر خارجه ترکیه در بخشی از سخنان خود گفت مصر می‌تواند پس از حل برخی مسائل فنی، به توافق دفاع مشترک میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان بپیوندد.

هاکان فیدان مدعی شد کشورهای دیگری در منطقه نیز خواهان پیوستن به «توافق مکه» هستند. او مصر را یکی از این کشورها معرفی کرد.

فیدان توافق مکه را با ناتو مقایسه کرد

فیدان همچنین مدعی شد توافق دفاعی میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان از نظر فنی شباهت زیادی به ماده پنجم پیمان ناتو دارد.

بر اساس ماده پنجم پیمان ناتو، اعضا حمله مسلحانه به یک عضو را حمله علیه همه اعضا تلقی می‌کنند.

با این حال، میان ناتو و توافق فعلی تفاوت‌های ماهوی و تاکتیکی وجود دارد.

ناتو یک ستاد فرماندهی مشترک و دائمی دارد و این ستاد در مواقع بحرانی صلاحیت‌های مشخصی برای هماهنگی اعضا دارد.

اما توافق سه‌جانبه ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان چنین نهاد بالادستی یا ستاد مشترکی برای هماهنگی ارتش‌های سه کشور پیش‌بینی نکرده است.

نبود ستاد مشترک؛ چالش توافق سه‌جانبه

این خلأ می‌تواند در صورت وقوع جنگ، روند تصمیم‌گیری عملیاتی را با چالش مواجه کند.

در چنین شرایطی، دیپلماسی و مذاکرات میان سران ارتش‌های سه کشور نقش اصلی را در تصمیم‌گیری عملیاتی بر عهده خواهند داشت.

به همین دلیل، تفاوت ساختار فرماندهی میان ناتو و توافق سه‌جانبه ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان می‌تواند بر نحوه اجرای تعهدات دفاعی آنها تاثیر بگذارد.