عبدالغفور مصطفایی – فارس آگاه

نان، قدیمی‌ترین و اساسی‌ترین ماده غذایی در سفره ایرانیان است؛ نعمتی که قرن‌هاست نه‌تنها نیاز غذایی میلیون‌ها نفر را تأمین می‌کند، بلکه در فرهنگ، سنت و باورهای دینی ایرانیان نیز جایگاهی رفیع دارد، در آموزه‌های اسلامی بارها بر احترام به نان، پرهیز از اسراف و حفظ برکت سفره تأکید شده است و در فرهنگ عمومی نیز نان همواره نماد روزی حلال، برکت و امنیت غذایی خانواده‌ها بوده است؛ از همین رو، هرگونه تغییر در قیمت، کیفیت و نحوه عرضه این کالای اساسی، به سرعت به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های افکار عمومی تبدیل می‌شود.

در شرایطی که فشارهای اقتصادی، افزایش هزینه‌های زندگی و کاهش قدرت خرید مردم، سفره بسیاری از خانواده‌ها را کوچک‌تر کرده است، نان همچنان مهم‌ترین و در بسیاری از موارد اصلی‌ترین ماده غذایی خانوارها به شمار می‌رود؛ خانواده‌های کم‌درآمد، کارگران، بازنشستگان و حتی بسیاری از اقشار متوسط جامعه، بخش قابل توجهی از نیاز غذایی روزانه خود را از طریق نان تأمین می‌کنند و به همین دلیل، کیفیت این محصول مستقیماً با سلامت جامعه، امنیت غذایی و حتی اقتصاد خانوار ارتباط دارد.

طی سال‌های اخیر، افزایش هزینه‌های تولید، رشد قیمت انرژی، دستمزد نیروی انسانی، حمل‌ونقل، تعمیر تجهیزات و اجرای سیاست‌های جدید در حوزه آرد و نان، موجب افزایش قیمت انواع نان شده است، هرچند بسیاری از مردم با درک شرایط اقتصادی کشور، افزایش منطقی قیمت را پذیرفته‌اند، اما انتظار دارند در مقابل، نانی سالم، باکیفیت، خوش‌پخت و مطابق با استانداردهای بهداشتی دریافت کنند.

با این حال، بررسی‌های میدانی  روزنامه «شهر مردم» نشان می‌دهد که این انتظار در بسیاری از نانوایی‌ها برآورده نشده است؛ گلایه از کیفیت پایین نان، نیم‌پز بودن، خمیر ماندن بخش داخلی، سوختگی، بیات شدن سریع و کاهش کیفیت آرد، از مهم‌ترین دغدغه‌هایی است که شهروندان در گفت‌وگو با خبرنگار این روزنامه مطرح کردند.

برای بررسی این موضوع، صبح زود راهی یکی از نانوایی‌های سنگکی شیراز شدیم، هنوز آفتاب به طور کامل طلوع نکرده بود که صف طولانی مردم مقابل نانوایی شکل گرفت؛ برخی با لباس کار، برخی کارمند، تعدادی سالمند و زنان خانه‌دار، همگی منتظر بودند تا چند قرص نان تهیه کنند،

پس از معرفی به عنوان خبرنگار، فضای گفت‌وگو به سرعت شکل گرفت، یکی از شهروندان که خود را کارمند بازنشسته معرفی می‌کرد، با گلایه گفت: هر بار که قیمت نان افزایش پیدا می‌کند، مسئولان وعده می‌دهند کیفیت هم بهتر می‌شود، اما واقعیت این است که کیفیت نه تنها بهتر نشده، بلکه در بسیاری از نانوایی‌ها بدتر هم شده است، نان‌ها خمیر هستند، خوب پخته نمی‌شوند و چند ساعت بعد دیگر قابل مصرف نیستند، آیا انصاف است مردم هزینه بیشتری پرداخت کنند اما محصولی با کیفیت پایین‌تر تحویل بگیرند؟

شهروند دیگری که چند قرص نان در دست داشت، افزود: ما انتظار زیادی نداریم فقط می‌خواهیم نانی که می‌خریم کیفیت مناسبی داشته باشد نان قوت غالب مردم است و وقتی قیمت آن افزایش پیدا کرده، طبیعی است که مردم انتظار کیفیت بهتر داشته باشند.

یکی از زنان حاضر در صف نیز گفت: بخش زیادی از غذای فرزندان ما با نان مصرف می‌شود، اگر کیفیت نان پایین باشد، سلامت خانواده نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد و بارها پیش آمده که نان را به خانه برده‌ایم اما از داخل خمیر بوده است و مجبور شده‌ایم بخشی از آن را دور بریزیم این یعنی هم پول مردم هدر می‌رود و هم نعمت خدا.

در میان گفت‌وگوها، یکی از شهروندان با انتقاد از ضعف نظارت اظهار کرد: اگر نظارت مستمر و جدی وجود داشته باشد، هیچ نانوایی حاضر نمی‌شود کیفیت را قربانی سرعت یا سود بیشتر کند، مردم انتظار دارند مسئولان به جای وعده، نظارت مؤثر انجام دهند.

یکی دیگر از شهروندان نیز از مشکلات جسمی ناشی از مصرف نان بی‌کیفیت سخن گفت و افزود: چند مرتبه پس از مصرف نان نیم‌پز، اعضای خانواده دچار ناراحتی گوارشی شدند نان باید عامل سلامت باشد، نه اینکه مردم را نگران کند.

برخی شهروندان نیز از بی‌نتیجه ماندن پیگیری‌های خود گلایه داشتند، یکی از آنان عنوان کرد: بارها موضوع را به دستگاه‌های مختلف اطلاع داده‌ایم هر بار وعده پیگیری داده‌اند، اما هنوز تغییر محسوسی در کیفیت نان مشاهده نمی‌کنیم.

در ادامه، خبرنگار «شهر مردم» با یکی از شاطران نانوایی نیز گفت‌وگو کرد و وی ضمن تأیید بخشی از گلایه‌های مردم اظهار کرد: ما هم علاقه‌مند هستیم بهترین نان را به دست مردم برسانیم، اما کیفیت آرد همیشه یکسان نیست گاهی آرد تحویلی کیفیت مطلوبی ندارد و همین موضوع بر نتیجه کار تأثیر می‌گذارد و علاوه بر آن، تجهیزات، زمان تخمیر، مهارت شاطر و تنظیم دمای تنور نیز نقش بسیار مهمی در کیفیت نهایی نان دارند.

این اظهارات نشان می‌دهد که کیفیت نان، تنها به عملکرد نانوا محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از عوامل از مرحله تولید گندم تا آسیاب، تولید آرد، حمل‌ونقل، نگهداری، آموزش نانوایان، تجهیزات و نظارت مستمر دستگاه‌های مسئول در آن نقش دارند؛ زنجیره‌ای که ضعف در هر بخش آن، مستقیماً بر کیفیت نانی که بر سفره مردم قرار می‌گیرد، اثر می‌گذارد.

روزنامه «فارس آگاه» ضمن پایبندی به اصل بی‌طرفی و رعایت اخلاق حرفه‌ای، آمادگی کامل دارد دیدگاه‌ها، توضیحات و پاسخ‌های شرکت غله و خدمات بازرگانی، اتحادیه نانوایان، دستگاه‌های نظارتی، دانشگاه علوم پزشکی، اداره کل تعزیرات حکومتی و سایر متولیان امر را در راستای تنویر افکار عمومی و تحقق حقوق شهروندان منتشر کند.