به گزارش فارس آگاه به نقل از ایسنا، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان، امروز شنبه به‌صورت برخط در کنفرانس «فراخوانی برای یک چرخش جهانی: بازگرداندن توسعه به مرکز توجه، احیای کرامت انسانی و بازسازی عدالت در جهانی پرآشوب» سخنرانی کرد.

این کنفرانس در چارچوب مجمع گفت‌وگوی جهانی ۲۰۲۶ و به میزبانی انجمن سیاست خارجی اندونزی برگزار شد.

متن سخنرانی وزیر امور خارجه کشورمان به شرح زیر است:

«عالیجنابان، میهمانان ارجمند، خانم‌ها و آقایان،

امروز گرد هم آمده‌ایم تا درباره عنوانی سخن بگوییم که بازتاب‌دهنده چالش‌های پیش روی ماست. این عنوان همچنین بیانگر مسئولیتی است که همگی بر دوش داریم: «فراخوان برای یک چرخش جهانی؛ بازگرداندن توسعه به کانون توجه، احیای انسانیت و استقرار دوباره عدالت در جهانی آشفته‌تر».

جهان به تغییر مسیر بنیادین نیاز دارد

دنیایی که در آن زندگی می‌کنیم، بیش از هر زمان دیگری به یک تغییر مسیر بنیادین نیاز دارد. جنگ، مداخله، تحریم و اعمال زور به جای آنکه استثنا باشند، به ابزارهای عادی سیاست تبدیل شده‌اند.

پرسش اساسی این است که چگونه به این نقطه رسیده‌ایم؟ چگونه نظامی که برای جلوگیری از جنگ، حمایت از صلح، حراست از کرامت انسان و تضمین اجرای عدالت بنا شده بود، امروز در برابر تجاوز، کشتار غیرنظامیان و نقض آشکار حقوق بین‌الملل تا این اندازه ناتوان شده است؟

پاسخ را باید در یک واقعیت تلخ جست‌وجو کرد. دهه‌ها مداخله خارجی، فشار نظامی و جنگ‌های بی‌پایان در خاورمیانه نشان داده است که مداخله نظامی امنیت ایجاد نمی‌کند.

اعمال فشار و اجبار نیز به صلح منجر نمی‌شود. در عوض، جنگ به یکی از ابزارهای اصلی روابط بین‌الملل تبدیل شده است. این روند نیز به تداوم الگویی از تقابل و منازعه دائمی انجامیده است.

عراقچی: غزه نمونه‌ای از الگوی شکست‌خورده است

تراژدی غزه و جنایات مستمر ارتکابی از سوی رژیم اسرائیل، از روشن‌ترین و هولناک‌ترین جلوه‌های این الگوی شکست‌خورده است.

آنچه در غزه می‌گذرد، صرفاً یک تراژدی انسانی نیست. این وضعیت آزمونی برای وجدان و مسئولیت جمعی جامعه بین‌المللی است.

عراقچی گفت کشتار غیرنظامیان، آوارگی اجباری، مجازات جمعی و تخریب زیرساخت‌های حیاتی، زمانی که بدون پاسخگویی مؤثر باقی ماند، به لبنان نیز گسترش یافت.

او افزود اکنون الگویی خطرناک شکل گرفته است. در این الگو، زور نظامی دیگر به‌عنوان آخرین راه‌حل استفاده نمی‌شود.

بلکه زور به سازوکاری دائمی برای بازطراحی چشم‌انداز سیاسی و امنیتی منطقه تبدیل شده است.

در چنین شرایطی، تجاوز عادی می‌شود و تشدید تنش نهادینه می‌شود. همچنین ویرانی از یک پیامد جنگ به ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی تبدیل می‌شود.

این روند در مرزهای غزه و لبنان متوقف نشد.

انتقاد عراقچی از حملات آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران

عراقچی تجاوز نظامی ایالات متحده و رژیم اسرائیل علیه ایران را نیز در همین چارچوب قابل فهم دانست.

او این جنگ را «غیرقانونی، ناعادلانه و تجاوزکارانه» و بدون هیچ تحرک قبلی توصیف کرد.

وزیر امور خارجه ایران گفت این جنگ بخشی از الگوی گسترده‌تر تجاوزهای بدون مجازات است. او از ترورهای هدفمند مسئولان ایرانی، تهدید علیه مقامات و شخصیت‌های سیاسی و نقض حاکمیت کشورها به‌عنوان نمونه‌هایی از این روند نام برد.

عراقچی هشدار داد اگر چنین اقداماتی با واکنش مؤثر جامعه بین‌المللی مواجه نشوند، به‌تدریج مرزهای ممنوعه حقوق بین‌الملل را از میان خواهند برد.

او در ادامه به کشته شدن ۱۶۸ دانش‌آموز در میناب اشاره کرد و گفت چنین سیاست‌هایی نتایجی جز این فاجعه به دنبال نخواهد داشت.

وزیر امور خارجه تأکید کرد قربانیان این‌گونه حوادث تنها اعدادی در میان آمار جنگ نیستند. پشت هر جان ازدست‌رفته، یک خانواده، یک آینده و یک زندگی قرار دارد.

عراقچی سپس این پرسش را مطرح کرد: «تا کجا؟ چه زمانی می‌گوییم دیگر بس است؟»

تأکید بر اجرای برابر حقوق بین‌الملل

عراقچی گفت اگر حقوق بین‌الملل زمانی که منافع قدرت‌های بزرگ اقتضا می‌کند نادیده گرفته شود، دیگر نمی‌توان از حاکمیت قانون سخن گفت.

او افزود اگر حقوق بشر برای برخی ملت‌ها حقی ذاتی و برای برخی دیگر امتیازی مشروط باشد، دیگر نمی‌توان آن را جهان‌شمول نامید.

به گفته وزیر امور خارجه، اگر نهادهای بین‌المللی از جمله سازمان ملل متحد نتوانند در برابر تجاوز ایستادگی کنند، اعتبار و مشروعیت آنها آسیب می‌بیند.

او همچنین بر ضرورت پاسخگو کردن عاملان نقض حقوق بین‌الملل تأکید کرد.

تأکید عراقچی بر چندجانبه‌گرایی

عراقچی گفت راه‌حل، کنار گذاشتن چندجانبه‌گرایی نیست. به گفته او، جهان امروز بیش از هر زمان دیگری به چندجانبه‌گرایی واقعی، مؤثر و عادلانه نیاز دارد.

وزیر امور خارجه تأکید کرد چرخش جهانی به اراده و شجاعت سیاسی برای تغییر مسیر کنونی نیاز دارد.

او این تغییر مسیر را چنین تشریح کرد: «از نظامی‌گری به سوی توسعه پایدار، از مداخله‌گرایی به سوی احترام به حاکمیت ملی، از مجازات جمعی به سوی حمایت از غیرنظامیان، از پاسخگویی گزینشی به سوی عدالت جهان‌شمول، و از جنگ‌های بی‌پایان به سوی صلحی پایدار.»

عراقچی این تغییر مسیر را یک ضرورت دانست و گفت جهان به نسل دیگری از جنگ‌های بی‌پایان نیاز ندارد.

او همچنین تأکید کرد جهان به استقرار نیروهای نظامی بیشتر، مداخله بیشتر و خونریزی بیشتر نیاز ندارد.

توسعه و امنیت در یک پارادایم جدید

وزیر امور خارجه ایران گفت جهان به یک پارادایم جدید نیاز دارد.

در این پارادایم، توسعه باید بخشی از امنیت تلقی شود. حاکمیت کشورها نیز باید محترم شمرده شود.

عراقچی تأکید کرد حقوق بین‌الملل باید بدون تبعیض و به‌طور برابر بر همگان اعمال شود.

او افزود هیچ منفعت سیاسی، راهبردی یا ژئوپلیتیکی نباید بر جان انسان‌ها اولویت پیدا کند.

امنیت خاورمیانه باید در اختیار کشورهای منطقه باشد

عراقچی درباره وضعیت خاورمیانه گفت امنیت پایدار نمی‌تواند از بیرون منطقه دیکته شود.

به گفته او، امنیت منطقه باید متعلق به خود منطقه باشد. کشورهای منطقه باید بتوانند درباره امنیت، ثبات، توسعه و آینده مشترک خود گفت‌وگو کنند.

وزیر امور خارجه تأکید کرد کشورهای منطقه باید راه‌حل‌های خود را بدون مداخله قدرت‌های خارجی پیدا کنند.

او گفت این رویکرد برای جمهوری اسلامی ایران صرفاً یک دیدگاه نظری نیست. به گفته عراقچی، این رویکرد حاصل یک تجربه تاریخی است که ملت ایران هزینه‌های سنگینی برای آن پرداخته است.

عراقچی افزود: «ما باور داریم امنیت پایدار از مسیر گفت‌وگو، اعتمادسازی، همکاری و احترام متقابل میان کشورهای منطقه حاصل می‌شود، نه از مسیر حضور نظامی قدرت‌های خارجی و تحمیل اراده آنان.»

تأکید بر ضرورت یک چرخش جهانی

عراقچی در پایان گفت جامعه بین‌المللی امروز در برابر یک انتخاب تاریخی و تمدنی قرار دارد.

او گفت کشورها می‌توانند مسیر نظامی‌گری، مداخله، تقابل و جنگ‌های بی‌پایان را ادامه دهند. در مقابل، می‌توانند اراده و شجاعت تغییر مسیر را داشته باشند.

وزیر امور خارجه تأکید کرد می‌توان توسعه را دوباره در مرکز توجه قرار داد. همچنین می‌توان کرامت انسان را بر محاسبات قدرت مقدم دانست.

عراقچی افزود عدالت باید از انحصار و گزینش خارج شود و حقوق بین‌الملل دوباره معنا و اعتبار واقعی پیدا کند.

او در پایان گفت: «این همان چرخش بنیادینی است که جهان امروز به آن نیاز دارد. و زمان آن، نه فردا و نه در آینده‌ای نامعلوم؛ زمان آن اکنون است.»