مطالعات جدید نشان می‌دهد مغز انسان برخلاف تصور رایج، حتی در سال‌های سالمندی نیز توانایی یادگیری، سازگاری و ایجاد ارتباطات عصبی جدید را حفظ می‌کند. پژوهشگران معتقدند فعالیت ذهنی مستمر و سبک زندگی سالم می‌تواند به حفظ عملکرد شناختی در سنین بالا کمک کند.

مغز سالمندان همچنان قابلیت تغییر دارد

به گزارش فارس آگاه به نقل از فارس، سال‌ها تصور می‌شد با افزایش سن، توانایی‌های ذهنی به‌طور اجتناب‌ناپذیر کاهش پیدا می‌کند. اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد مغز انسان انعطاف‌پذیری بالایی دارد و می‌تواند تا سال‌های پایانی زندگی نیز خود را با شرایط جدید سازگار کند.

دانشمندان این ویژگی را «انعطاف‌پذیری عصبی» می‌نامند. این قابلیت به مغز اجازه می‌دهد در پاسخ به یادگیری، تجربه‌های تازه و تغییرات زندگی، ارتباطات عصبی جدید ایجاد کند. به همین دلیل، یادگیری مداوم و فعالیت ذهنی نقش مهمی در حفظ سلامت مغز دارد.

تمرین‌های ذهنی عملکرد مغز را بهبود می‌دهد

پژوهشگران در یکی از مطالعات خود، وضعیت سلامت مغز سه هزار و ۹۶۶ نفر بین ۱۹ تا ۹۴ سال را طی سه سال بررسی کردند.

شرکت‌کنندگان هر روز تنها ۵ تا ۱۵ دقیقه تمرین‌های ذهنی انجام دادند. نتایج نشان داد این افراد در زمینه‌هایی مانند شفافیت فکر، تعادل احساسی و احساس هدفمندی در زندگی پیشرفت کردند. این بهبود در تمام گروه‌های سنی، حتی افراد بالای ۸۰ سال، مشاهده شد.

شاخص سلامت مغز چگونه ارزیابی شد؟

محققان برای سنجش عملکرد ذهن از «شاخص سلامت مغز» استفاده کردند. این شاخص سه بخش اصلی را ارزیابی می‌کند:

• شفافیت و کارآمدی تفکر
• سلامت و تعادل احساسی
• ارتباطات اجتماعی و احساس هدفمندی در زندگی

این شاخص همچنین حدود ۲۰ معیار مختلف، از جمله کیفیت خواب، میزان شادی و توانایی انجام تفکرهای پیچیده را بررسی می‌کند.

بیشترین پیشرفت متعلق به چه افرادی بود؟

نتایج نشان داد افرادی که در ابتدای مطالعه پایین‌ترین امتیاز سلامت مغز را داشتند، بیشترین میزان پیشرفت را تجربه کردند. پژوهشگران احتمال می‌دهند انگیزه بیشتر این افراد برای انجام منظم تمرین‌ها در این نتیجه نقش داشته باشد.

با این حال، افرادی که از ابتدا عملکرد شناختی مطلوبی داشتند نیز بهبود قابل اندازه‌گیری را ثبت کردند.

استمرار مهم‌تر از سن و تحصیلات است

بررسی داده‌ها نشان داد مهم‌ترین عامل موفقیت، استمرار در انجام تمرین‌های ذهنی بود. برخلاف تصور رایج، سن، جنسیت یا سطح تحصیلات تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر میزان پیشرفت افراد نداشت.

سبک زندگی سالم به حفظ سلامت مغز کمک می‌کند

پژوهشگران تأکید می‌کنند حفظ ارتباطات اجتماعی، یادگیری مهارت‌های جدید، فعالیت ذهنی منظم و رعایت سبک زندگی سالم می‌تواند عملکرد مغز را در سال‌های مختلف زندگی حفظ کند.

البته این مطالعه ادعا نمی‌کند که می‌توان با این روش از بیماری‌هایی مانند آلزایمر یا زوال عقل به‌طور کامل پیشگیری کرد. با این حال، نتایج نشان می‌دهد روند سالمندی مغز الزاماً به معنای افت مداوم توانایی‌های شناختی نیست و مغز حتی در دهه‌های پایانی زندگی نیز می‌تواند یاد بگیرد، سازگار شود و عملکرد خود را بهبود دهد.