به گزارش فارس آگاه: پژوهشگران کلینیک مایو دریافتند آسیب به رگ‌های خونی بسیار ریز شبکیه می‌تواند اطلاعاتی درباره خطر سکته مغزی، زوال عقل، آلزایمر و مرگ زودرس ارائه دهد.

شبکیه لایه‌ای نازک از بافت حساس به نور در قسمت پشتی چشم است. این بخش رگ‌های خونی بسیار ریزی دارد. پزشکان می‌توانند این رگ‌ها را به‌طور مستقیم تصویربرداری کنند. به همین دلیل، چشم می‌تواند دریچه‌ای برای بررسی سلامت رگ‌های خونی در سراسر بدن باشد.

رتینوپاتی چیست؟

پژوهشگران در این مطالعه روی رتینوپاتی (Retinopathy) تمرکز کردند. در این عارضه، رگ‌های خونی شبکیه آسیب می‌بینند.

دیابت و فشار خون بالا از علل شایع رتینوپاتی هستند. با این حال، مشکلات مرتبط با رگ‌های خونی و گردش خون نیز می‌توانند در بروز این عارضه نقش داشته باشند.

مطالعات قبلی ارتباط میان رتینوپاتی شدید و تغییرات مغزی را نشان داده‌اند. این ارتباط می‌تواند به شباهت رگ‌های خونی کوچک شبکیه و رگ‌هایی مربوط باشد که خون را به مغز می‌رسانند.

آسیب این رگ‌ها ممکن است نشانه بروز مشکلات مشابه در سایر بخش‌های بدن باشد. سلامت نامناسب رگ‌های خونی می‌تواند میزان اکسیژن و مواد مغذی رسیده به مغز را کاهش دهد. این وضعیت ممکن است در بروز سکته مغزی یا کاهش تدریجی توانایی‌های تفکر و حافظه نقش داشته باشد.

بررسی وضعیت بیش از ۵۵۰۰ نفر

پژوهشگران کلینیک مایو اطلاعات ۵۵۴۳ فرد بزرگسال را بررسی کردند. میانگین سنی این افراد حدود ۵۶ سال بود.

این اطلاعات بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۸ جمع‌آوری شده بود. پژوهشگران وضعیت سلامت افراد مبتلا به رتینوپاتی را در بلندمدت با افراد فاقد این عارضه مقایسه کردند.

نتایج تفاوت قابل‌توجهی را نشان داد. افراد مبتلا به رتینوپاتی بیش از دو برابر بیشتر با سابقه سکته مغزی مواجه بودند. احتمال ابتلای این افراد به زوال عقل نیز حدود ۷۰ درصد بیشتر بود.

خطر مرگ این افراد در دهه بعد نیز افزایش یافت. همچنین هرچه شدت آسیب شبکیه بیشتر بود، خطر مرگ نیز افزایش بیشتری داشت.

این یافته‌ها نشان می‌دهد وضعیت رگ‌های خونی چشم ممکن است بازتابی از مشکلات گسترده‌تر در سلامت بدن باشد.

آیا رتینوپاتی باعث سکته مغزی می‌شود؟

این یافته‌ها به این معنا نیست که رتینوپاتی همیشه باعث سکته مغزی یا زوال عقل می‌شود.

در عوض، آسیب شبکیه می‌تواند یک علامت هشداردهنده قابل مشاهده از بیماری عروق خونی باشد. این بیماری ممکن است همزمان قلب، مغز یا سایر اندام‌ها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

به همین دلیل، تصویربرداری از شبکیه می‌تواند در آینده به‌عنوان یک ابزار غربالگری مورد توجه قرار گیرد.

تصویربرداری از شبکیه؛ روشی ساده‌تر

تصویربرداری مغز با ام‌آرآی (MRI) اطلاعات دقیقی ارائه می‌دهد. با این حال، این روش هزینه بالاتری دارد و به تجهیزات تخصصی نیازمند است.

در مقابل، تصویربرداری از شبکیه ساده‌تر و سریع‌تر انجام می‌شود. دوربین‌های مخصوص تصویربرداری از شبکیه اکنون در مراکز مراقبت از چشم کاربرد گسترده‌ای دارند.

برخی دستگاه‌های قابل حمل نیز می‌توانند با تلفن‌های هوشمند یا آداپتورهای کوچک کار کنند. این فناوری در آینده ممکن است امکان غربالگری افراد را در مناطقی فراهم کند که دسترسی به تجهیزات پیشرفته تصویربرداری مغز دشوار است.

رتینوپاتی به معنای ابتلای قطعی به زوال عقل نیست

افراد مبتلا به رتینوپاتی نباید تصور کنند که ابتلا به زوال عقل یا سکته مغزی برای آن‌ها اجتناب‌ناپذیر است.

در مقابل، این یافته می‌تواند دلیل دیگری برای بررسی و کنترل عوامل خطر شناخته‌شده باشد. فشار خون بالا، دیابت، سیگار کشیدن و سطح نامناسب کلسترول از مهم‌ترین این عوامل هستند.

پزشکان در صورت مشاهده علائم هشداردهنده ممکن است توانایی‌های حافظه و تفکر فرد را نیز بررسی کنند. در برخی موارد، انجام آزمایش‌های بیشتر یا تصویربرداری مغز ضروری خواهد بود.

با این حال، تصاویر شبکیه در حال حاضر نمی‌توانند جایگزین معاینه عصبی یا ام‌آرآی شوند.

چگونه از سلامت مغز و رگ‌ها محافظت کنیم؟

برخی عادت‌های روزمره می‌توانند به حفظ سلامت مغز و رگ‌های خونی کمک کنند.

فعالیت بدنی منظم، پرهیز از سیگار، کنترل فشار خون و دیابت و خواب کافی از جمله این اقدامات هستند. داشتن رژیم غذایی متعادل و سرشار از سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، ماهی و چربی‌های سالم نیز با سلامت بهتر قلب، عروق و مغز ارتباط دارد.

میشل پی. لین، پژوهشگر اصلی این مطالعه و همکارانش، این پژوهش را شواهدی از توانایی چشم برای ارائه اطلاعاتی فراتر از وضعیت بینایی دانستند.

به گزارش سایت نوریج، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد تصویربرداری از شبکیه ممکن است در آینده به روشی ساده و در دسترس برای شناسایی افراد در معرض خطر تبدیل شود. چنین روشی می‌تواند به پایش دقیق‌تر و اجرای اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر سکته مغزی و زوال عقل کمک کند.