فارس آگاه گزارش می دهد : روایت پلیس از انگیزه عامل آتش‌افروزی کوه چمران شیراز 

 آیا می‌توان این پرونده را آغاز برخوردی جدی‌تر با عاملان عمدی آتش‌سوزی در منابع طبیعی دانست؟ 

از  آتش افروزی عمدی در دامنه  کوهسار شیراز تا جهالت دو مزرعه دار که زاگرس را به خاکستر نشاند 

بر اساس قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع، هر کس در جنگل عمداً موجب آتش‌سوزی شود، به حبس از سه تا ۱۰ سال محکوم خواهد شد

معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی استان فارس در گفت‌وگو با «فارس آگاه»:

تأکید فرمانده انتظامی فارس بر برخورد قاطع با آتش‌افروزان با شروع موج گرما

جانشین فرماندهی یگان حفاظت منابع طبیعی کشور در گفت‌وگو با فارس آگاه:

آتش‌زدن بقایای محصولات کشاورزی جرم است

فاطمه مقدم – فارس آگاه

چند ثانیه فیلم کافی بود تا شعله‌هایی که در دامنه کوه چمران شیراز (کوهسار) در روز ۱۳ تیرماه زبانه می‌کشید، به یکی از پرواکنش‌ترین ویدئوهای روزهای اخیر فضای مجازی فارس تبدیل شود. مردی که بدون هیچ هراسی پوشش گیاهی کوه بالای تونل کوهسار مهدی را به آتش می‌کشید و پایین می‌آمد، شاید تصور نمی‌کرد دوربین یک همیار طبیعت که از آن سوی خیابان مشغول تصویربرداری از او بود، سرنوشت او را از یک آتش‌افروز در کمتر از ۲۴ ساعت به یک متهم تغییر دهد. همان چند دقیقه فیلم باعث شد مجموعه‌ای از پیگیری‌ها از سوی اداره‌کل منابع طبیعی فارس، پلیس و دستگاه قضایی استان شکل بگیرد و سبب شود در کمتر از یک روز، متهم در منزلش دستگیر و روانه زندان شود؛ متهمی که گرچه در بازجویی‌های اولیه، ادعایی درباره انگیزه خود مطرح کرده است، اما انگیزه واقعی او همچنان در دست بررسی مراجع قضایی قرار دارد و هنوز روشن نیست.

از ابتدای فصل گرما، برخورد قاطع با عاملان آتش‌سوزی در دستور کار پلیس قرار گرفت

معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی استان فارس در گفت‌وگو با «فارس آگاه» با اشاره به روانه زندان شدن عامل آتش‌افروزی عمدی در ارتفاعات مجاور تونل کوهسار مهدی شیراز (کوه چمران) گفت: این فرد، مردی ۳۸ ساله و ساکن شیراز است که خود را کوهنورد معرفی کرده و در بازجویی‌های اولیه مدعی شده است که هدفش از آتش‌زدن بوته‌ها و درختان، ایجاد «آتش‌بُر» در کوه بوده است؛ اما ادعای ایجاد آتش‌بُر، اقدام خودسرانه را توجیه نمی‌کند.

سرهنگ حمید افرامن با اشاره به اظهارات متهم افزود: وی ادعا کرده است که پس از مشاهده کلیپ‌هایی از آتش‌سوزی‌های اخیر جنگل‌ها و مراتع فارس، قصد داشته است تا با ایجاد یک آتش‌بُر کنترل‌شده، از گسترش احتمالی آتش‌سوزی‌ها در آینده جلوگیری کند، این در حالی است که ایجاد آتش‌بُر اقدامی کاملاً تخصصی است و بر عهده دستگاه‌های مسئول از جمله اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان فارس، سازمان آتش‌نشانی و دیگر نهادهای ذی‌ربط قرار دارد؛ از سوی دیگر، این فرد پس از آتش‌زدن بوته‌ها و درختان، بدون آنکه از خاموش‌شدن کامل آتش و جلوگیری از سرایت آن اطمینان حاصل کند، محل را ترک کرده و از کوه پایین آمده است و چنین اقدامی به هیچ عنوان در حیطه مسئولیت شهروندان نیست و تنها باید تحت مدیریت و نظارت دستگاه‌های مسئول انجام شود.

افرامن در ادامه با اشاره به روند شناسایی و دستگیری متهم بیان کرد: پس از دریافت مستندات، با همکاری فرماندهی انتظامی، نیروهای امنیتی و ضابطان قضایی، متهم از طریق پلاک خودروی وی در کمتر از ۲۴ ساعت شناسایی و با حکم دادستان در منزل شخصی‌اش دستگیر شد؛ وی هم‌اکنون با دستور مقام قضایی روانه زندان شده و مراحل بازجویی و تکمیل پرونده با جدیت در حال پیگیری است و امیدواریم مجازاتی که برای این متهم تعیین می‌شود، از بازدارندگی لازم برخوردار باشد تا آسیب رساندن به منابع طبیعی از سوی افراد خاطی، اقدامی کم‌هزینه و بدون تبعات تلقی نشود.

معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی استان فارس در پاسخ به این سؤال که آیا می‌توان این پرونده را آغاز برخوردی جدی‌تر با عاملان عمدی آتش‌سوزی در منابع طبیعی دانست، اظهار کرد: برخورد قاطع با این‌گونه افراد از پیش در دستور کار پلیس قرار داشته است؛ سردار عزیزالله ملکی، فرمانده انتظامی استان فارس، از ابتدای فصل گرما بر برخورد جدی و قاطع با عوامل آتش‌سوزی در کوهستان‌ها و عرصه‌های طبیعی استان تأکید کرده‌اند و به همه واحدهای انتظامی دستور داده‌اند هرگونه مورد مشکوک را در کوتاه‌ترین زمان ممکن پیگیری کنند، از این رو، برخورد با پرونده‌های مشابه نیز با قاطعیت ادامه خواهد داشت و هر جا آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی رخ دهد، پلیس با استفاده از ابزارهای فنی و اشراف اطلاعاتی، عامل یا عوامل آن را، چه عمدی و چه ناشی از سهل‌انگاری، شناسایی و به مراجع قضایی معرفی خواهد کرد.

با توجه به اعلام روابط عمومی دادگستری استان فارس، متهم پرونده در حال حاضر در مرحله دادسرا قرار دارد و تحقیقات مقدماتی درباره این آتش‌سوزی همچنان ادامه دارد؛ از این رو، تعیین مجازات برای این فرد در شرایط فعلی امکان‌پذیر نیست و صدور حکم و تعیین مجازات، مستلزم تکمیل تحقیقات، ارجاع پرونده به دادگاه صالح و طی‌شدن تمامی مراحل قانونی است و در نهایت، دادگاه درباره نوع و میزان مجازات تصمیم‌گیری خواهد کرد.

بررسی‌های «فارس آگاه» نشان می‌دهد که اتهامات این متهم تنها به ایجاد حریق در منابع طبیعی محدود نمی‌شود.

به گفته فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی فارس، علاوه بر اتهام تخریب اراضی ملی و آسیب به پوشش گیاهی و گونه‌های درختی، با توجه به ابعاد گسترده این حادثه و بازتاب آن در جامعه، ممکن است اتهاماتی از جمله جریحه‌دار کردن احساسات عمومی نیز در جریان رسیدگی قضایی مورد بررسی قرار گیرد.

کشاورزان پس‌چر مزارع را  آتش نزنند، جرم است

فارس در همین تیرماه سنگین‌ترین آتش‌سوزی‌های سال جاری را پشت سر گذاشت؛ حریقی که از آتش‌زدن بقایای محصولات کشاورزی (پس‌چر) توسط دو کشاورز در منطقه بالاده کازرون آغاز شد و به جنگل‌ها و مراتع ارزشمند کوهمره‌سرخی شیراز سرایت کرد. مهار این آتش‌سوزی 6 روز به طول انجامید و با مشارکت بیش از هزار نیروی عملیاتی، امدادی، مردمی و دستگاه‌های مختلف به پایان رسید. در نهایت دو عامل حادثه شناسایی، بازداشت و برای طی مراحل قانونی به مراجع قضایی معرفی شدند. حالا، تنها چند روز پس از آن حادثه، آتش‌افروزی عمدی در دامنه کوه چمران شیراز بار دیگر نگاه‌ها را به موضوع منشأ انسانی آتش‌سوزی‌های منابع طبیعی و ضرورت برخورد قاطع با عاملان آن دوخته است.

جانشین فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی کشور نیز در پاسخ به این سؤال که جرم افرادی که در روزهای گذشته در فارس دستگیر شده‌اند، از جمله دو کشاورز و فرد متهم به آتش‌افروزی در کوهسار، چیست، گفت: آتش‌زدن بقایای محصولات کشاورزی (پس‌چر مزارع) بر اساس قوانین کشور جرم است و متخلفان، علاوه بر جبران خسارات وارده، با مجازات‌های قانونی از جمله جزای نقدی و حبس روبه‌رو خواهند شد.

مهندس ابراهیم پیرزادیان اظهار کرد: مطابق ماده ۲۰ قانون هوای پاک، سوزاندن بقایای محصولات کشاورزی ممنوع است و بر اساس ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی، مواد ۲ و ۲۲ قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا و همچنین ماده ۴۵ قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع، هرگونه آتش‌زدن نباتات در مزارع، باغات یا اراضی مجاور جنگل‌ها و مراتع جرم محسوب می‌شود و با متخلفان برخورد قانونی خواهد شد.

وی با اشاره به افزایش احتمال وقوع آتش‌سوزی در فصل برداشت محصولات کشاورزی افزود: هر سال بخش قابل‌توجهی از حریق‌های جنگل‌ها و مراتع بر اثر سرایت آتش ناشی از سوزاندن بقایای گیاهی مزارع رخ می‌دهد؛ حریق‌هایی که خسارت‌های گسترده‌ای به منابع طبیعی، پوشش گیاهی، حیات‌وحش، اراضی کشاورزی و محیط‌زیست وارد می‌کنند.

پیرزادیان درباره آتش‌افروز کوهسار شیراز نیز بیان کرد: بر اساس قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع، هر کس در جنگل عمداً موجب آتش‌سوزی شود، به حبس از سه تا ۱۰ سال محکوم خواهد شد؛ جریمه این نوع آتش‌افروزی‌ها نیز هر سه سال یک‌بار به‌روزرسانی می‌شود و میزان آن به خسارت واردشده به پوشش گیاهی بستگی دارد.

وی با اشاره به اینکه درصدد افزایش جریمه‌های مربوط به آتش‌سوزی‌های سهوی و عمدی هستند تا بازدارندگی بیشتری ایجاد شود، عنوان کرد: بر اساس قانون، هنگام وقوع آتش‌سوزی در جنگل‌ها، همه مأموران دولتی اعم از لشکری، کشوری و شهرداری‌ها که در نزدیکی محل حادثه باشند، در صورت درخواست مأموران جنگلبانی، نیروی انتظامی یا بخشداری، موظف‌اند با همه امکانات و وسایل در اختیار خود در اطفای حریق مشارکت کنند؛ همچنین مأموران کشوری و شهرداری که در انجام این وظیفه مسامحه یا قصور کنند، حسب مورد مطابق مواد ۵۸ و ۵۹ قانون استخدام کشوری مجازات خواهند شد.

پیرزادیان ادامه داد: از این رو، قانون دستگاه قضایی را نیز مکلف به رسیدگی و تعیین مجازات مرتکبان چنین جرایمی کرده است، البته قانون، اختیار عمل را برای قاضی نیز در نظر گرفته است و وی می‌تواند مرتکب را به انجام فعالیت‌های زیست‌محیطی، مانند درختکاری، ملزم کند؛ همچنین در صورت اثبات عمدی و مغرضانه بودن جرم، امکان تبعید فرد از محل وقوع جرم نیز وجود دارد، افزون بر این، برابر قانون، ادوات مورد استفاده در ارتکاب جرم، مانند خودرو، اسب و سایر وسایل، می‌تواند برای مدت مشخصی که قاضی تعیین می‌کند، به نفع دولت ضبط شود.

پیرزادیان در پایان با دعوت از همه کشاورزان، بهره‌برداران و دوستداران طبیعت برای مشارکت در حفاظت از منابع طبیعی تأکید کرد: مردم در صورت مشاهده هرگونه آتش‌سوزی، تخریب، تصرف یا تعرض به عرصه‌های ملی، موضوع را در سریع‌ترین زمان ممکن از طریق سامانه ۱۵۰۴ (امداد جنگل و مرتع) به یگان حفاظت منابع طبیعی اطلاع دهند تا از گسترش خسارت‌ها جلوگیری شود.

آیا مجازات آتش‌افروزان بازدارنده خواهد بود؟

در انتها با وجود اینکه مجازات این متهمان، چه عمدی و چه غیرعمدی، چندان روشن نیست، باید گفت اهمیت این دو پرونده تنها به شناسایی و دستگیری متهم محدود نمی‌شود؛ در شرایطی که آتش‌سوزی‌های پی‌درپی، بخش قابل‌توجهی از جنگل‌ها و مراتع فارس را در سال‌های اخیر از بین برده  است و فعالان محیط‌زیست انگشت اتهام را به سمت عوامل انسانی عمدی نشانه رفته بودند، حالا با این آتش‌افروزی عمدی، افکار عمومی نسبت به دلایل آتش‌سوزی‌های جنگل‌ها و مراتع استان حساس شده است؛ از این رو، این پرونده می‌تواند آزمونی برای تعیین میزان جدیت دستگاه قضا در فارس در برخورد با آتش‌افروزی‌های عمدی باشد؛ برخوردی که می‌تواند پیام روشنی به همه کسانی باشد که با بی‌مبالاتی یا به صورت عمدی، امنیت و حیات منابع طبیعی استان را به مخاطره می‌اندازند.