به گزارش فارس اگاه به نقل از وبدا، محمدمهدی گویا، در نخستین سمپوزیوم سلامت پناهندگان و مهاجران خارجی در جمهوری اسلامی ایران با موضوع «پیشگیری و مراقبت از بیماری‌های واگیر در مهاجران و پناهندگان با تأکید بر بیماریابی فعال» که به‌صورت مجازی برگزار شد، اظهار داشت: تردد جمعیت انسانی و عبور از مرزها، به‌ ویژه در صورت انجام غیرقانونی و در مقیاس گسترده، می‌تواند زمینه‌ساز طغیان بیماری‌های واگیر و حتی همه‌گیری شود و تجربه‌های تاریخی نیز اهمیت این موضوع را نشان می‌دهد.

وی افزود: مهاجرت یک پدیده ذاتی و بخشی از پویایی‌های جمعیتی است و عوامل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و زیست‌محیطی مختلف می‌توانند موجب جابه‌جایی گسترده جمعیت‌ها شوند؛ بنابراین باید با این پدیده واقع‌بینانه و از منظر سلامت عمومی برخورد کرد.

مشاور معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به افزایش قابل توجه مهاجرت در دو دهه گذشته، گفت: ویژگی‌های بیولوژیک جمعیت مهاجر، وضعیت تغذیه و ایمن‌سازی، وضعیت بیماری‌های واگیر و غیرواگیر در کشور مبدأ، میزان دسترسی به خدمات سلامت، عوامل بیماری‌زا، شرایط زیست‌محیطی و وضعیت سیاسی و اجتماعی، همگی می‌توانند بر خطر بروز و گسترش بیماری‌های واگیر در این جمعیت تأثیرگذار باشند.

گویا ادامه داد: بسیاری از مهاجران و پناهندگان در کشور مبدأ با شرایط نامطلوب زندگی مواجه بوده‌اند، در طول مسیر مهاجرت نیز با دشواری‌های مختلف روبه‌رو شده و پس از ورود به مقصد نیز ممکن است برای مدتی از دسترسی مناسب به آب سالم، غذای سالم، مراقبت‌های بهداشتی و خدمات سلامت محروم باشند. مجموعه این عوامل می‌تواند آنها را در معرض ابتلا به بیماری‌های واگیر قرار دهد.

وی تأکید کرد: گروه مهاجران و پناهندگان باید همواره در اولویت برنامه‌های پیشگیری و مراقبت از بیماری‌های واگیر قرار داشته باشند و برای سلامت این جمعیت، متناسب با شرایط و نیازهای آنان برنامه‌ریزی شود.

ضرورت ارزیابی خطر در بدو ورود

مشاور معاون بهداشت وزارت بهداشت با بیان اینکه باید ارزیابی خطر در مواجهه با جمعیت‌های مهاجر و پناهنده، به‌ویژه در بدو ورود انجام شود، افزود: شرایط محیطی محل زندگی، دسترسی یا عدم دسترسی به آب و غذای سالم، کمبود مراقبت‌های بهداشتی، فقر و سایر عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامت باید در این ارزیابی مورد توجه قرار گیرد.

گویا افزود: اقدامات ارتقای سلامت مهاجران و پناهندگان باید با در نظر گرفتن عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامت انجام شود و لازم است نظام مناسب اطلاعات سلامت و پایش این جمعیت شکل گیرد. همچنین نظام مراقبت بیماری‌های واگیر باید برای مهاجران و پناهندگان برنامه مشخص و متناسب با شرایط آنان داشته باشد.

وی مشارکت مهاجران و پناهندگان در حفظ سلامت خود را نیز ضروری دانست و گفت: مشارکت جامعه هدف، به‌ویژه در زمینه پیشگیری از بیماری‌های واگیر، یکی از ارکان مهم موفقیت برنامه‌های سلامت است.

بیماریابی فعال برای بیماری‌های هدف

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، با تأکید بر ضرورت اجرای بیماریابی فعال در میان مهاجران و پناهندگان یادآور شد: بیماریابی فعال برای برخی بیماری‌های هدف باید در این جمعیت برقرار شود. تجربه بیماریابی فعال سل در سال‌های گذشته نشان داده است که می‌توان با اجرای چنین برنامه‌هایی، اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت بیماری در میان مهاجران و پناهندگان به دست آورد و برای کنترل بیماری اقدام کرد.

وی ادامه داد: علاوه بر سل، بیماریابی فعال برای HIV، هپاتیت‌های B و C و بیماری‌های آمیزشی نیز باید به‌صورت جدی در میان جمعیت مهاجر و پناهنده مورد توجه قرار گیرد.

مشاور معاون بهداشت وزارت بهداشت افزود: بیماری‌های قابل پیشگیری با واکسن، بیماری‌های منتقله از حیوانات، بیماری‌های منتقله از آب و غذا، بیماری‌های تنفسی و بیماری‌های ناقل‌زاد نیز از جمله بیماری‌هایی هستند که باید در برنامه مراقبت از مهاجران و پناهندگان مورد توجه قرار گیرند.

اهمیت مراقبت از بیماری‌های قابل پیشگیری با واکسن

گویا با اشاره به وضعیت پوشش واکسیناسیون در برخی کشورهای مبدأ مهاجران، گفت: مهاجرانی که از کشورهایی با پوشش پایین واکسیناسیون وارد کشور می‌شوند، نیازمند مراقبت و توجه ویژه هستند و باید برنامه‌های ایمن‌سازی و مراقبت بیماری‌های قابل پیشگیری با واکسن برای آنان استمرار داشته باشد.

وی با اشاره به وضعیت فلج اطفال در جهان، تصریح کرد: در شرایطی که این بیماری در بیشتر نقاط جهان در مراحل پایانی حذف قرار دارد، همچنان مواردی از آن در برخ کشورهای همسایه مشاهده می‌شود و این موضوع ضرورت تداوم مراقبت‌های بهداشتی را افزایش می‌دهد.

مشاور معاون بهداشت وزارت بهداشت خاطرنشان کرد: بیماری سرخک نیز از این قاعده مستثنی نیست و در برخی کشورهای منطقه همچنان موارد بالایی دارد، در حالی که ایران در مسیر حذف سرخک و سرخجه مادرزادی قرار گرفته است.

توجه ویژه به مالاریا در مناطق ورودی

وی با اشاره به بیماری‌های ناقل‌زاد، بر ضرورت توجه ویژه به مالاریا تأکید کرد و گفت: با توجه به شرایط موجود و شعله‌ور شدن مجدد مالاریا در برخی مناطق، باید در مناطقی که مهاجران و پناهندگان در بدو ورود به کشور مستقر می‌شوند، مراقبت و پایش بیماری‌هایی مانند مالاریا با جدیت انجام شود.

نقش سازمان‌های بین‌المللی در حمایت از برنامه‌های سلامت

گویا با اشاره به نقش سازمان‌های بین‌المللی در ارتقای سلامت مهاجران و پناهندگان، اظهار کرد: حمایت سازمان‌های بین‌المللی تنها به کمک‌های مالی محدود نمی‌شود، بلکه جلب مشارکت و حمایت از فعالیت‌های وزارت بهداشت نیز اهمیت بسیار زیادی دارد.

وی افزود: گاهی مهاجران و پناهندگان به‌ویژه در ابتدای ورود، همکاری کافی برای مراجعه به مراکز سلامت ندارند و در این شرایط، سازمان‌های بین‌المللی می‌توانند با تشویق و اعتمادسازی، زمینه مشارکت بیشتر آنان را در برنامه‌هایی مانند واکسیناسیون و مراقبت‌های بهداشتی فراهم کنند.

ضرورت اعتمادسازی و مقابله با اطلاعات نادرست

مشاور معاون بهداشت وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت تدوین برنامه ارتباطی و مشارکت اجتماعی برای جمعیت مهاجران به‌ویژه اتباع افغانستانی، گفت: باید اعتمادسازی میان جامعه مهاجر و نظام سلامت تقویت شود و موضوع اطلاعات و اطلاعات نادرست در میان این جمعیت نیز مورد توجه جدی قرار گیرد.

گویا خاطرنشان کرد: ایران از معدود کشورهایی است که از تیم‌های آموزش‌دیده و توانمند کارکنان جامعه‌محور در میان مهاجران افغانستانی برخوردار است و ضروری است این ظرفیت بیش از گذشته تقویت شود؛ در این زمینه نیز سازمان‌های بین‌المللی می‌توانند نقش مؤثری ایفا کنند.

استقرار نظام مراقبت هدفمند

وی در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت نظام‌های مراقبتی گفت: در برخی مناطق و جمعیت‌های مهاجر و پناهنده، باید مراکز و نظام‌های مراقبت ویژه برای بیماری‌های هدف ایجاد شود. مراقبت سندرومیک در کنار نظام مراقبت بیماری‌محور و بیماری فعال می‌تواند نقش مهمی در شناسایی به‌موقع موارد بیماری و پیشگیری از گسترش بیماری‌های واگیر داشته باشد.