فرنگیـس شـنتیا – فارس آگاه

آتش‌سوزی گسترده در ارتفاعات کوهمره سرخی شیراز و بالاده کازرون که از روز دوشنبه اول تیرماه آغاز شده، تا دیروز ادامه داشت .

این حادثه که به گفته مسئولان، یکی از بزرگ‌ترین آتش‌سوزی‌های اخیر استان فارس محسوب می‌شود، نگرانی‌های گسترده‌ای را درباره آسیب به پوشش گیاهی و تهدید گونه‌های زیستی منطقه برانگیخته است.

به گزارش ایرنا ، مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس، با تشریح آخرین جزئیات، اظهار کرد: تمامی دستگاه‌های مسئول شامل منابع طبیعی، محیط زیست، آتش‌نشانی، فرمانداری‌ها و ستاد مدیریت بحران، همراه با دهیاران، شوراهای اسلامی، روستاییان و گروه‌های مردمی از نقاط مختلف استان، با هم‌افزایی حداکثری در منطقه حضور یافته‌اند.

غلامرضا غلامی تصریح کرد: وزش باد و صخره‌های سخت به گونه‌ای بود که به محض اطفای حریق در یک جبهه، شعله‌ها از زیر درختچه‌ها یا سنگ‌ها و از گوشه‌ای دیگر مجددا زبانه می‌کشید؛ این چرخه معیوب، کار نیروها را فوق‌العاده دشوار ساخت .

وی  خاطرنشان کرد: کانون اولیه در بخش بالاده کازرون بود که در ساعات نخست تا حدودی مهار شد؛ اما روز سه‌شنبه دوم تیر، شعله‌ها در ارتفاعات کوهمره، مسقان و بگدانه مجددا زبانه کشید و عملیات با شدت بیشتری از سر گرفته شد. یکی از اقدامات کلیدی، استفاده از بالگردهای امدادی با حدود ۱۲ سورتی پرواز برای پشتیبانی، انتقال تجهیزات و نیروها به نقاط سخت‌گذر بوده است.

تیم تخصصی کوهستان آتش‌نشانی شیراز در منطقه

رئیس سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری شیراز، از اعزام تیم تخصصی ۱۰ نفره از نیروهای کوهستان این سازمان با تجهیزات کامل عملیاتی به منطقه خبر داد و گفت: این تیم با تجربه و تجهیزات ویژه، دوشادوش سایر گروه‌های امدادی و مردمی تلاش می‌کنند تا روند اطفا سرعت گیرد و خسارات به حداقل برسد.

وی تاکید کرد که نیروها تا زمان مهار کامل در منطقه باقی می‌مانند و هماهنگی بین سازمان‌ها، نقطه قوت عملیات جاری است.

خشکی، گرما و باد؛ سه‌گانه مرگبار

تحلیل کارشناسی نشان می‌دهد که بروز چنین آتش‌سوزی‌هایی عمدتا ناشی از ۲ عامل اصلی است؛ نخست، خشکی و گرمای شدید فصل تابستان که شرایط را برای گسترش آتش مستعد می‌سازد؛ و دوم، وزش بادهای شدید که شعله‌ها را به سرعت به مناطق جدید می‌کشاند.

صعب‌العبور بودن مناطق کوهستانی نیز واکنش سریع دستگاه‌ها را با چالش مواجه می‌کند.

هشدار زیست‌محیطی؛ خطر نابودی گونه‌های بومی

به گفته کارشناسان، ادامه این وضعیت پیامدهای زیست‌محیطی جبران‌ناپذیری به دنبال خواهد داشت. پوشش گیاهی کوهمره و بالاده زیستگاه گونه‌های متنوعی از گیاهان و جانوران است و سوختن این نواحی می‌تواند به نابودی گونه‌های بومی، تغییر اکوسیستم، فرسایش خاک و افزایش خطر سیلاب در فصول پربارش منجر شود.

آتش بی‌تدبیری در جنگل‌های کوهمره سرخی شیراز

در همین حال ، نماینده مردم شیراز و زرقان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به آتش‌سوزی که از روز یک‌شنبه، ۳۱ خردادماه، از بالاده کازرون و با منشأ انسانی آغاز شد، گفت: این آتش سوزی به دلیل بی‌تدبیری به سرعت به جنگل‌های زاگرس در منطقه کوهمره‌سرخی شیراز گسترش یافت و به مدت شش روز، پوشش گیاهی و بخشی از جنگل‌های ارزشمند این منطقه را سوزاند.

سیداسماعیل حسینی افزود: این آتش‌سوزی گرچه با تلاش مردم بومی منطقه، نیروهای امدادی، هلال احمر، منابع طبیعی، ارتش و مدیریت بحران استان در چند مرحله آتش خاموش شد اما مجدد و به دلیل عدم پایش مناسب و گرمای بیش از حد هوا و وزش باد آتش‌سوزی مجدد شعله‌ور شد و ادامه یافت.

سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس با تأکید بر اینکه منطقه زاگرس و از جمله جنگل‌های زاگرس در منطقه کوهمره سرخی شیراز ریه ایران است و اگر بسوزد و از بین برود ایران نمی‌تواند نفس بکشد، تصریح کرد: منطقه کوهمره سرخی منطقه ای کوهستانی صعب‌العبور و پوشیده از انواع درخت و درختچه هایی مانند بلوط (گونه غالب)، بنه، کلخنگ، بادام وحشی و ارژن است که نقشی حیاتی در محیط زیست فارس و شیراز دارد.

حسینی تصریح کرد: با توجه به آن‌که هر ساله شاهد آتش‌سوزی‌های گسترده در جنگل‌های زاگرس هستیم، ضروری است یک طرح جامع برای آموزش و پیشگیری از وقوع آتش‌سوزی‌ها و نیز پایش و اطفای به موقع آتش اجرا شود.

انتقاد از غفلت متولیان

وی همچنین با اشاره به اینکه متأسفانه هم‌اکنون آموزش‌های لازم به جهت پیشگیری از وقوع آتش توسط دستگاه‌های متولی از جمله سازمان منابع طبیعی انجام نمی‌شود، گفت: بر اساس گزارش‌های رسمی، بیش از ۹۰درصد آتش‌سوزی‌ها منشأ انسانی دارد که بخش عمده آن سهوی است که با آموزش مطلوب و به موقع می‌توان از بخش زیادی از این آتش‌سوزی‌ها جلوگیری کرد؛ متأسفانه مسئولین مربوطه در فصل گرما و در زمان آتش‌سوزی تازه به این فکر می‌افتند که اعتبار کافی وجود ندارد یا تجهیزات مورد نیاز تهیه نشده است و این نشان‌دهنده نوعی سوءمدیریت و ترک فعل است.

حسینی یادآور شد: با توجه به سابقه آتش‌سوزی‌های مکرر در جنگل‌های کوهمره سرخی ضروری بوده که در سال‌های قبل، نیروی انسانی و تجهیزات لازم به این منطقه اختصاص می‌دادند که انجام نشده است و هم‌اکنون نبود امکانات و تجهیزات و نیروی انسانی کافی از چالش‌های خاموش کردن آتش در جنگل‌های زاگرس در این منطقه است.

سهل‌انگاری سازمان منابع طبیعی در اجرای دستورات وزیر جهادکشاورزی

وی ادامه داد: در همین راستا و در مهرماه و آبان‌ماه ۱۴۰۴ دو مرتبه از وزیر جهاد کشاورزی دستور تجهیز پاسگاه حفاظتی کوهمره سرخی به تجهیزات مناسب آتش‌نشانی مناطق صعب‌العبور اخذ شده اما متأسفانه با سهل‌انگاری معاون ایشان و رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری هنوز بر زمین مانده است و نبود اعتبارات کافی را دلیل این ترک فعل می‌دانند.

نماینده مردم شیراز و زرقان در مجلس شوای اسلامی افزود: متأسفانه این بی‌توجهی‌ها باعث خاکستر شدن بخش زیادی از پوشش گیاهی و جنگل‌های منطقه در سال های اخیر شده است که این موضوع از طریق نهادهای ناظر مانند دیوان محاسبات و سازمان بازرسی کل کشور دنبال خواهد شد.

وی تأکید کرد: با گزارش مدیریت بحران استان متأسفانه تنها بالگرد با قابلیت حمل سبد آب برای اطفای حریق نیز در این ایام به دلیل نقص فنی نتوانستند عملیات کنند که این موضوع نیز نیاز به رسیدگی دارد که چرا قبل از وقوع بحران به فکر رفع این مشکلات نیستند.

ضرورت شناسایی و برخورد با عوامل آتش‌افروز

دبیر مجمع نمایندگان فارس یادآور شد: گرچه اطفاء حریق ضروری است اما شناسایی و برخورد با عوامل آتش‌افروز توسط دستگاه‌های متولی از جمله دادگستری نیز اهمیت ویژه‌ای دارد که مردم انتظار دارند در اسرع وقت با خاطیان برخورد قانونی شود.

وی همچنین گفت: با توجه به آنکه مردم بومی منطقه بیشترین مشارکت را در خاموش کردن آتش دارند و بدون حضور آنان عملاً اطفای حریق امکان‌پذیر نیست، ضروری است که ساز و کار مشخصی توسط متولیان امر مانند سازمان منابع طبیعی، سازمان محیط زیست و سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها برای ساماندهی و مشارکت مؤثر مردم بومی و تخصیص تجهیزات لازم به آنها تدوین شود.

حسینی در پایان یادآور شد: این دغدغه صرفاً برای جنگل‌ها و منابع طبیعی بی‌نظیر منطقه کوهمره سرخی نیست، چراکه استان فارس و حوزه انتخابیه شیراز و زرقان با وجود داشتن پارک‌های ملی، مناطق حفاظت شده و گونه‌های کمیاب گیاهی و جانوری همواره مورد بی مهری در نگهداری و تحویل آن به آیندگان واقع شده است.

به آتش کشیدن پس‌چر زراعی در مزرعه‌ای در شهرستان کازرون،  فاجعه را رقم زد / میان تیتر

مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان فارس نیز  گفت: به آتش کشیدن پس‌چر زراعی در مزرعه‌ای در شهرستان کازرون، جنگلهای بلوط کهمره سرخی شیراز را طعمه حریق کرد.

شهرام منتصری مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان فارس در این باره گفت: آتش‌سوزی مذکور با تلاش نیرو‌های یگان حفاظت شهرستان و همکاری تشکل‌های مردمی و دیگر داوطلبان در عملیات در ساعات پایانی روز ۳۱ خرداد یافت. اما متاسفانه به دلیل وزش باد‌های موسمی که هرساله در چنین روز‌هایی می‌وزد، آتش پنهان زیر لاش برگ‌ها مجدداً روشن شد و جبهه حریق در دامنه کوه گسترش یافت و با رسیدن به پوشش متراکم گونه‌های علفی یکساله با سرعت به سمت خط‌الرأس پیش‌روی کرد که با تلاش زایدالوصف نیرو‌های اعزامی برای دومین بار در ساعت ۴ بامداد یکم تیرماه اطفا شد.

منتصری افزود:، اما گردباد‌های قدرتمند و پرسرعت که همه ساله با وزش تندباد‌های موسمی ایجاد می‌شود و سرعت آن به ۶۵ تا ۷۰ کیلومتر در ساعت میرسد با جابجایی تکه‌های نیمه افروخته زیر خاکستر منجر به ایجاد حریقی با چند جبهه شد و شرایط را برای مهار آتش با مشکل مواجه کرد.

وی ادامه داد: در ساعت ۱۶ اول تیرماه آتش با گذشتن از مرز شهرستان کازرون و با ورود به دشت بکک وارد بخش کهمره سرخی شهرستان شیراز شد که با توجه به اعزام فرمانده یگان حفاظت و آماده باش نیرو‌های یگان حفاظت اداره کل و شهرستان شیراز به سرعت به منطقه عزیمت کردند و علیرغم صعب‌العبور بودن ارتفاعات با بهره گیری از توان چهارپایان جهت حمل وسایل و تجهیزات و مواد غذایی و آب خود را به محل رسانده و در ساعات پایانی موفق به اطفای حریق شدند و عملیات پایش تا ۶ ساعت بعد ادامه داشت.

منتصری افزود: لیکن با شدت گرفتن باد برای چندمین بار آتش از میان مناطق سوخته شعله ور شد و در پی اعلام آتشسوزی مجدد و اعلام وضعیت اضطراری و بحرانی در کهمره سرخی عملیات ادامه پبدا کرد.

وی افزود: مشکل اصلی و عامل کندی عملیات صعب العبور بودن ارتفاعات بود که موجب اتلاف زمانی بالغ بر ۲٫۵ تا ۳٫۵ ساعت جهت رسیدن به حریق میشد که این مشکل نیز با تماس‌های مکرر و رایزنی از ساعات اولیه صبح به نتیجه رسید و ۲ فروند هلی کوپتر از سوی اورژانس و هلال احمر به منطقه اعزام شدند.

وی در ادامه افزود: هلی برن نیرو‌های عملیاتی همراه با تجهیزات انفرادی در دستور کار قرار گرفت و در مجموع حاصل این تلاش سه پرواز توسط هلی کوپتر هلال احمر بود که در پرواز سوم به دلیل سرعت وزش باد و حرکت آتش، خلبان موفق به پیاده کردن نیرو‌ها نشد و ۸ پرواز توسط هلی کوپتر اعزامی از اورژانس در روز بعد انجام شد و بالاخره در ساعت ۰۴:۰۰ بامداد روز ۲ تیرماه عملیات با خاموشی کامل، آتش به صورت کامل پایان یافت و نیرو‌های حاضر در منطقه به منظور پایش و جلوگیری از شعله‌ور شدن مجدد آتش تا ساعت ۱۲ در محل مستقر بودند.

وی ادامه داد: به دلیل وسعت منطقه تحت تأثیر حریق، پایش کامل تمامی نقاط خصوصاً پرتگاه‌ها و ارتفاعات با شیب بالا امکان‌پذیر نبود؛ لذا متعاقباً با وزش باد و وجود کانون‌های پنهان آتش در برخی نقاط و حرکت گردباد‌های بسیار قدرتمند، حریق  مجدداً در ساعت حدود ۱۳ روئت شد و بخشی از منطقه بار دیگر درگیر آتش‌سوزی گردید که وسعت آن نسبت به روز‌های گذشته به مراتب کمتر بود.