مدیر اندیشکده مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی:

تبعات اقتصادی جنگ پس از شهریور نمایان می‌شود 

فاطمه مقدم –فارس آگاه

نخستین نشست مشترک مجمع مشورتی نظام مسائل استان فارس با اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری با هدف بررسی چگونگی دریافت و تجمیع نظرات نخبگان استان درباره فراخوان مجلس شورای اسلامی برگزار شد؛ این نشست در راستای مأموریت محوله رئیس مجلس شورای اسلامی به مرکز پژوهش‌های مجلس برای دریافت ایده‌ها و پیشنهادهای نخبگانی درباره مسائل ناشی از جنگ و راهکارهای رفع آن، روز گذشته در ساختمان مدیریت دانشگاه شیراز برگزار شد.

در این جلسه، دکتر علی‌حسین صمدی، مدیر اندیشکده مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی و دبیر شورای علمی استان فارس، دکتر محمد پروین، دبیر مجمع مشورتی نظام مسائل مجلس شورای اسلامی، به همراه جمعی از مسئولان استانی، نخبگان دانشگاهی، فعالان صنعتی و نماینده وزارت دفاع حضور داشتند.

طرح «سیمرغ رمضان» یا خرد کلی برای ایران برخاسته، تلاشی برای بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان کشور در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و حکمرانی است تا صدای نخبگان در تصمیم‌سازی‌های کلان، به‌ویژه در دوران جنگ و پساجنگ، به‌صورت عملی اثرگذار باشد.

تمرکز بر بازسازی پساجنگ با مشارکت فعال نخبگان، بخش خصوصی و مردم 

مدیر اندیشکده مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی و دبیر شورای علمی استان فارس با اشاره به وجود فاصله میان دانشگاه و صنعت در کشور گفت: همواره در جامعه شکاف قابل‌توجهی میان دانشگاهیان و بخش صنعت وجود داشته است و طرح «سیمرغ رمضان» با هدف کاهش این فاصله و بهره‌گیری از ظرفیت‌های هر دو بخش شکل گرفته است.

دکتر علی‌حسین صمدی افزود: در قالب این طرح تلاش می‌شود ایده‌ها و پیشنهادهای نخبگان دانشگاهی و فعالان صنعتی دریافت و جمع‌آوری شود تا از آن‌ها برای ارائه راهکارهایی در زمینه بازسازی کشور استفاده شود.

به گفته وی، این طرح بستری برای ایده‌پردازی و ارائه راه‌حل‌های عملی در حوزه مسائل کلان کشور فراهم می‌کند.

وی با تأکید بر لزوم تغییر نگرش در شیوه اداره کشور اظهار کرد: آنچه امروز در کشور شاهد آن هستیم بیشتر «حکومت‌داری» است، در حالی که هنوز به مرحله «حکمرانی» به معنای واقعی وارد نشده‌ایم.

صمدی توضیح داد: در مفهوم حکمرانی، تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی تنها محدود به دولت نیست، بلکه مشارکت جمعی مردم، دولت، بخش خصوصی و سازمان‌های مردم‌نهاد نیز در آن نقش دارد.

مدیر اندیشکده مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی همچنین به برخی اقدامات اخیر در این زمینه اشاره کرد و گفت: موضوع واگذاری اختیارات بیشتر به استان‌ها که در دولت دکتر پزشکیان دنبال شد، می‌تواند مقدمه‌ای برای حرکت به سمت حکمرانی باشد.

وی ابراز کرد: مجلس شورای اسلامی نیز با تشکیل اندیشکده‌ها و بهره‌گیری از دیدگاه نخبگان در فرآیند تصمیم‌سازی، گام دیگری در مسیر حرکت به سمت حکمرانی برداشته است؛ اقدامی که می‌تواند زمینه استفاده از ظرفیت نخبگان استانی در اداره کشور را فراهم کند، ظرفیتی که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته بود.

چاره‌ای نداریم جز آنکه از حکومت‌داری به حکمرانی گذر کنیم 

صمدی در ادامه با اشاره به محورهای کلی طرح «سیمرغ رمضان» تصریح کرد: این طرح با هدف جذب ایده‌ها برای بازسازی‌های پس از جنگ و مدیریت دوران پسا‌جنگ طراحی شده است؛ در این طرح، مشارکت نخبگان در هفت حوزه اصلی دسته‌بندی شده است که شامل ترمیم نظام حکمرانی، حکمرانی بحران، حکمرانی آب و انرژی، حکمرانی اقتصادی، حکمرانی اجتماعی، حکمرانی سیاسی و آینده‌پژوهی است.

به گفته وی، این هفت حوزه در واقع محورهای اصلی دریافت ایده و برنامه از سوی نخبگان به شمار می‌روند.

صمدی در ادامه با بیان اینکه نظام حکمرانی ما پاسخگوی نیازهای جنگ و پساجنگ نیست، عنوان کرد: برای ترمیم نظام حکمرانی باید به اصلاح فرآیندها و ساختارهای نهاد حکمرانی توجه شود و در کنار آن افزایش شفافیت، پاسخگویی و کارآمدی نیز مورد توجه قرار گیرد تا اعتماد عمومی تقویت شود.

وی ادامه داد: جنگ رمضان خوشبختانه موجب تقویت سرمایه اجتماعی شد و حفظ این سرمایه اجتماعی از اهمیت بالایی برخوردار است، بنابراین باید فرآیندها را به گونه‌ای تغییر دهیم که به افزایش شفافیت، پاسخگویی و کارآمدی منجر شود و در نهایت تقویت سرمایه اجتماعی را به دنبال داشته باشد.

صمدی دومین محور طرح را «حکمرانی بحران» دانست و بیان کرد: مدیریت بحران در کشور همواره در سطوح خرد و کلان وجود داشته، اما امروز نیازمند ساختارهایی منسجم و هوشمند هستیم.

وی با اشاره به طرح ایجاد وزارتخانه مدیریت بحران که هنوز در مرحله پیشنهاد است، اظهار کرد: ساختارهای مدیریت بحران باید پیش‌نگر، هماهنگ و مبتنی بر برنامه‌ریزی پیشینی باشند تا پیش از وقوع بحران آمادگی لازم فراهم شود.

صمدی درباره «حکمرانی آب و انرژی» نیز اظهار کرد: اکنون تمرکز بر رفع ناترازی نیست، بلکه کنترل شدت ناترازی انرژی در اولویت قرار دارد.

به گفته وی، اصلاح مدیریت نوآورانه منابع آب و انرژی و بهره‌گیری از فناوری‌ها برای ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا، محور اصلی این بخش است.

مدیر اندیشکده مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در ادامه، بیشترین تمرکز طرح «سیمرغ رمضان» را بر محور حکمرانی اقتصادی دانست و گفت: در دوران پس از جنگ باید به‌صورت جدی به بازسازی بپردازیم، اگر معتقدیم حکمرانی باید به‌درستی پیاده شود، همه بازیگران از بخش خصوصی تا سازمان‌های مردم‌نهاد باید در میدان حضور داشته باشند و مسئولیت‌ها صرفاً بر دوش دولت نباشد؛ زمانی که بخش خصوصی و مردم را به‌عنوان بازیگر به رسمیت بشناسیم، می‌توانیم به آن‌ها مسئولیت بدهیم و از ظرفیتشان برای پیشبرد کشور بهره بگیریم؛ امری که نقش مؤثری در توسعه خواهد داشت.

صمدی تنوع‌بخشی به اقتصاد برای کاهش وابستگی به منابع محدود را از الزامات این رویکرد دانست و افزود: ایجاد موتورهای جدید رشد اقتصادی، از جمله در حوزه گردشگری و فناوری، می‌تواند به افزایش تاب‌آوری اقتصاد کشور کمک کند.

وی همچنین به «دکترین پنج‌مرحله‌ای مهار شوک و بازآرایی ثبات اقتصاد کلان» اشاره کرد و ادامه داد: این دکترین با ارائه نقشه راه برای عبور از بحران‌های اقتصادی، کنترل تورم، حفظ اشتغال و بازگرداندن ثبات، زمینه رشد پایدار را فراهم می‌کند.

دبیر شورای علمی استان فارس ارتقای امنیت غذایی و افزایش بهره‌وری در بخش کشاورزی و دامپروری را از بخش‌های مهم محور حکمرانی اقتصادی دانست و متذکر شد: در واقع ما هنوز آثار جدی تبعات اقتصادی جنگ را مشاهده نکرده‌ایم و می‌توان پیش‌بینی کرد که پیامدهای اقتصادی جنگ پس از شهریورماه بیشتر بروز پیدا کند.

صمدی خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی توجه به ترویج الگوی مصرف اهمیت زیادی دارد. اما هر زمان که در رسانه‌ها یا دانشگاه‌ها درباره الگوی مصرف مسئولانه و پرهیز از اسراف صحبت می‌شود، این تصور ایجاد می‌شود که منظور کم‌مصرف کردن است، در حالی که مسئله اصلی «درست مصرف کردن» است؛ از این رو آموزش شیوه صحیح مصرف و تبیین آن برای جامعه از وظایفی است که نخبگان و دانشگاهیان باید در آن نقش‌آفرینی کنند.

وی حکمرانی اجتماعی یکی دیگر از محورهای طرح سیمرغ رمضان خواند و ابراز کرد: در شرایط کنونی افزایش تاب‌آوری اجتماعی و بازسازی سرمایه‌های اجتماعی از ضرورت‌هاست و این امر با تقویت اعتماد عمومی، انسجام اجتماعی و افزایش مشارکت مردم محقق می‌شود.

صمدی یادور شد: در این چارچوب، مردم نیز می‌توانند نقش فعالی ایفا کنند و ایده‌های خود را برای تقویت انسجام اجتماعی و افزایش مشارکت عمومی ارائه دهند.

وی توضیح داد: علاقه‌مندان می‌توانند ایده‌های خود را حتی در قالب یک صفحه یا یک پاراگراف به اندیشکده مجلس شورای اسلامی ارسال کنند؛ برای ایده‌های برتر ارائه‌شده از سوی نخبگان و صاحب‌نظران، جوایز نفیسی در نظر گرفته شده است.

مدیر اندیشکده مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی همچنین به محور دیگری از حکمرانی اجتماعی با عنوان «افزایش نقش نوجوانان و جوانان در پیشرفت کشور» اشاره کرد و گفت: نمی‌توان انکار کرد که نوجوانان و جوانان می‌توانند هم فرصت و هم تهدید باشند.

صمدی تصریح کرد: گاهی حتی در کلاس‌های درس نیز با این پرسش مواجه می‌شویم که چگونه باید با نسل جوان گفت‌وگو کرد، اما باید توجه داشت که آینده کشور در دستان همین نسل است؛ از این رو لازم است با ایجاد بسترهای آموزشی، فرهنگی و اقتصادی مناسب، زمینه‌ای فراهم شود تا نوجوانان و جوانان به بازیگران اصلی توسعه و حل مسائل کشور تبدیل شوند و از ظرفیت این نیروی عظیم در مسیر پیشرفت کشور بهره گرفته شود.

رسانه صداوسیما نیاز به بازآرایی جدی دارد 

صمدی در ادامه «تحول فرهنگی ـ رسانه‌ای و مدیریت افکار عمومی» را از دیگر محورهای مهم حکمرانی اجتماعی دانست و گفت: نظام فرهنگی و رسانه‌ای کشور نیازمند بازآرایی است تا بتواند به افزایش اثرگذاری داخلی، تقویت مرجعیت رسانه‌ای و مدیریت مؤثر روایت‌ها منجر شود.

وی افزود: در همین روزها نیز شاهد انتقاد شدید رئیس‌جمهور از رسانه ملی بودیم که این موضوع نشان‌دهنده ضعف این نهاد در برقراری ارتباط مؤثر با جامعه است، نظام فرهنگی و رسانه‌ای کشور به نوعی نیازمند بازسازی است و در قالب این طرح تلاش می‌شود ایده‌هایی ارائه شود که نقش رسانه‌ها با تمرکز بر توسعه و اثرگذاری اجتماعی بازتعریف و تقویت شود.

صمدی در ادامه به «حکمرانی سیاسی» به‌عنوان یکی دیگر از محورهای این طرح اشاره کرد و ادامه داد: با توجه به اینکه نظم نوین جهانی در حال شکل‌گیری است، لازم است کشور پس از جنگ نیز متناسب با این تحولات تغییراتی را تجربه کند تا جایگاه و منافع ملی ایران در نظام بین‌الملل آینده تقویت شو؛. تمرکز بر تثبیت حقوق ایران در تنگه هرمز و تقویت حکمرانی دریایی از جمله موضوعات مهم در این حوزه است که نخبگان می‌توانند با ارائه راهکارهای خود در این زمینه به تصمیم‌سازی‌ها کمک کنند.

مدیر اندیشکده مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی همچنین تفویض اختیارات به استان‌ها را از دیگر مؤلفه‌های حکمرانی سیاسی دانست و بیان کرد: افزایش اختیارات مسئولان استانی برای تصمیم‌گیری سریع‌تر، بهره‌گیری از ظرفیت‌های محلی و تحقق توسعه متوازن منطقه‌ای از اهداف این رویکرد است.

به گفته وی، این روند آغاز شده و نشانه‌های بهبود در برخی شاخص‌های عملکردی استان‌ها نیز قابل مشاهده است.

ترکیب شورای اندیشکده حکمرانی فارس به ریاست استاندار 

صمدی در ادامه با اشاره به ترکیب شورای اندیشکده حکمرانی فارس اظهار کرد: این شورا از ۱۲ عضو تشکیل شده است که شامل معاون هماهنگی اقتصادی استانداری فارس، معاونت پژوهشی سپاه پاسداران استان، نماینده دفتر نماینده ولی‌فقیه در استان و رؤسای دانشگاه‌های استان فارس می‌شود؛ تاکنون در قالب این شورا ۶ کارگروه تخصصی در حوزه‌های اقتصادی، زنان و خانواده، آب و محیط زیست، مدیریت بحران، حکمرانی انرژی و قضایی تشکیل شده است تا مسائل هر حوزه به‌صورت تخصصی بررسی و برای آن‌ها راهکار ارائه شود.

وی در پایان با اشاره به اینکه اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری استان، حلقه وصل اندیشکده‌ها و پژوهشکده‌های استان است، یادآور شد: ما مجموعه نظرات، اندیشه‌ها و ایده‌های مختلف را جمع‌آوری می‌کنیم و با کمک شورای علمی درباره آن‌ها تصمیم‌گیری کرده و پیگیری‌های لازم انجام می‌شود.

اعطای جایزه به برترین ایده‌های سیمرغ رمضان 

دبیر مجمع مشورتی نظام مسائل مجلس شورای اسلامی نیز در این نشست اعلام کرد: جوایز ارزنده‌ای نیز برای بهترین ایده‌های ارائه‌شده در طرح سیمرغ رمضان از سوی نخبگان در نظر گرفته شده است.

محمد پروین در ادامه اظهار کرد: نخبگان و مردم می‌توانند طرح‌ها و ایده‌های خود را در سامانه سیمرغ دات مجلس دات آی آر بارگذاری کنند؛ این طرح‌ها و ایده‌ها ارزیابی خواهد شد و ایده‌های برتر تشویق می‌شوند و به مرحله اجرا در می‌آیند.