فرخنده آشوری – فارس آگاه:

با افتتاح فاز دوم موزه بلدیه شیراز، یکی از قدیمی‌ترین ساختمان‌های اداری شهر کارکردی تازه یافت و به فضایی فرهنگی برای روایت تاریخ مدیریت شهری و هویت تاریخی شیراز تبدیل شد. بنایی که بیش از هشت دهه محل استقرار شهرداران شیراز بود، اکنون در جوار مجموعه تاریخی زندیه به موزه‌ای بدل شده که قرار است گذشته، حال و مسیر آینده این شهر را برای شهروندان و گردشگران روایت کند.

این اقدام در چارچوب تلاش‌های مدیریت شهری برای احیای میراث تاریخی شیراز و تقویت زیرساخت‌های فرهنگی انجام شده است؛ اقدامی که در آن فضای اداری ساختمان قدیم شهرداری تخلیه و به فضایی برای نمایش تاریخ ۱۱۵ ساله بلدیه شیراز تبدیل شد. شیراز پس از تهران دومین شهری بود که صاحب شهرداری شد و اکنون این تاریخ در قالب موزه‌ای شهری برای عموم بازخوانی می‌شود.

موزه‌ها؛ آموزشگاه‌های فرهنگی جامعه

استاندار فارس در آیین بهره‌برداری از این مجموعه با اشاره به اهمیت موزه‌ها در جامعه امروز گفت: موزه‌های مدرن تنها محل نگهداری اشیای تاریخی نیستند، بلکه به مراکزی برای انتقال دانش، تقویت هویت فرهنگی و شکل‌گیری تجربه‌های اجتماعی تبدیل شده‌اند.

حسینعلی امیری با اشاره به دیدگاه‌های مطرح‌شده درباره گردشگری در سفر رهبر معظم انقلاب به فارس در سال ۱۳۸۷، فعال‌سازی ظرفیت‌های گردشگری استان را یک مأموریت مهم برای توسعه اقتصادی و فرهنگی دانست و افزود: این موضوع در برنامه‌های دولت نیز جایگاه ویژه‌ای دارد.

وی بیان کرد: سند جامع گردشگری استان فارس در شورای برنامه‌ریزی استان به تصویب رسیده و در تدوین آن مجموعه شهرداری و شورای اسلامی شهر نقش مؤثری ایفا کرده‌اند.

به گفته استاندار، در این سند تلاش شده است ویژگی‌های منحصربه‌فرد شیراز به عنوان سومین حرم اهل‌بیت(ع) در کنار ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی شهر مورد توجه قرار گیرد.

امیری همچنین به حضور میدانی خود در آغاز سال در اماکن تاریخی شیراز اشاره کرد و یادآور شد:ک بازدید از مجموعه‌هایی مانند حافظیه، سعدیه، پاسارگاد، تخت‌جمشید، بازار وکیل و ارگ کریم‌خان نشان می‌دهد که گردشگری می‌تواند به موتور محرک توسعه فارس تبدیل شود.

وی اجرای پروژه‌هایی مانند میدان نقاره‌خانه، بازار صنایع‌دستی و موزه بلدیه را از اقدامات ارزشمند مدیریت شهری دانست و ابراز امیدواری کرد که طرح احیای مجموعه تاریخی زندیه نیز با سرعت بیشتری به سرانجام برسد.

استاندار فارس در ادامه با اشاره به مطالعات روان‌شناسی درباره نقش موزه‌ها تصریح کرد: تجربه حضور در موزه‌ها می‌تواند به افزایش تمرکز ذهنی، تقویت حس خودباوری و ایجاد رضایت درونی کمک کند. برخلاف خرید کالاهای مصرفی، بازدید از موزه تجربه‌ای ماندگار و آگاهی‌بخش است و معمولاً هیچ بازدیدکننده‌ای بدون آموختن نکته‌ای تازه از موزه خارج نمی‌شود.

ترجیح فرهنگ بر فضای اداری

شهردار شیراز نیز در این مراسم با اشاره به افتتاح فاز دوم موزه بلدیه گفت: اردیبهشت‌ماه همواره برای شیراز ماهی پربرکت است و امسال نیز شاهد بهره‌برداری از یکی از پروژه‌های فرهنگی مهم شهر هستیم.

محمدحسن اسدی با اشاره به پیشینه تاریخی ساختمان قدیم شهرداری اظهار کرد: این بنا بیش از ۸۰ سال قدمت دارد و سال‌ها محل فعالیت شهرداران شیراز بوده است، اما برای افزایش کارآمدی مدیریت شهری ساختمان مرکزی شهرداری به مکان دیگری منتقل شد تا این بنای ارزشمند به فعالیتی فرهنگی اختصاص یابد.

وی افزود: این ساختمان اکنون به موزه شهر تبدیل شده و روایتگر تاریخ شکل‌گیری و تحول مدیریت شهری در شیراز است.

شهردار شیراز با تأکید بر نقش موزه‌ها در توسعه فرهنگی شهر خاطرنشان کرد: موزه‌ها صرفاً مجموعه‌ای از اشیای تاریخی نیستند، بلکه منابعی الهام‌بخش برای اندیشه و شناخت هویت یک جامعه به شمار می‌روند.

به گفته اسدی، بسیاری از گردشگران هنگام سفر به شهرهای مختلف، بازدید از موزه‌ها را در اولویت برنامه‌های خود قرار می‌دهند، زیرا موزه‌ها امکان مرور فشرده‌ای از تاریخ و فرهنگ یک شهر را فراهم می‌کنند.

وی ادامه داد: هر شیء کوچکی که در این مجموعه به نمایش درآمده حامل روایتی از گذشته شیراز است و در کنار هم تصویری کلی از هویت و تاریخ این شهر را ارائه می‌دهد.

شهردار شیراز با بیان اینکه این موزه تنها بخشی از ظرفیت‌های تاریخی شهر را به نمایش گذاشته است، تاکید کرد: هنوز بخش‌های زیادی از تاریخ و هویت شیراز نیازمند معرفی و روایت است و به همین دلیل باید به سمت ایجاد مجموعه‌ای گسترده از موزه‌ها حرکت کنیم.

اسدی افزود: شیراز شهری با پیشینه عمیق فرهنگی و تاریخی است و برای معرفی کامل این میراث، ایجاد پردیسی از موزه‌ها یک ضرورت فرهنگی محسوب می‌شود.

وی با اشاره به رویکرد مدیریت شهری در اجرای این پروژه گفت: در این تصمیم فرهنگی، موزه را بر میزهای اداری ترجیح دادیم؛ زیرا این دستاورد فرهنگی سرمایه‌ای ماندگار برای شهروندان، گردشگران و علاقه‌مندان به تاریخ شیراز خواهد بود.

شهردار شیراز همچنین از مشارکت هنرمندان، مشاوران طرح، سازمان فرهنگی شهرداری و مجموعه معاونت فنی و عمرانی در اجرای این پروژه قدردانی کرد و آن را نتیجه همکاری و همفکری بخش‌های مختلف مدیریت شهری دانست.

اسدی در ادامه با اشاره به فعالیت‌های فرهنگی شهرداری بیان کرد: وظیفه شهرداری تنها اجرای پروژه‌های عمرانی مانند مترو، پل، پارک و آسفالت نیست؛ بلکه اجرای پروژه‌های فرهنگی نیز بخشی از مأموریت مدیریت شهری است.

به گفته وی، پروژه‌هایی مانند موزه بلدیه، احیای مجموعه زندیه، تولید سمفونی شیراز و تدوین دانشنامه شیراز از جمله اقدامات فرهنگی مهمی هستند که در دوره فعلی مدیریت شهری دنبال شده‌اند.

موزه؛ پلی میان گذشته و آینده شهر

رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر شیراز نیز در ادامه مراسم با اشاره به جایگاه موزه در حفظ میراث فرهنگی گفت: موزه‌ها گنجینه‌هایی از هنر، صنایع دستی و آثار تاریخی هستند که می‌توانند میان گذشته، حال و آینده یک جامعه پیوند برقرار کنند.

محمدرضا هاجری با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی شهر افزود: برای معرفی بهتر شیراز و میراث ارزشمند آن باید از تمامی داشته‌های فرهنگی به شکل مؤثر استفاده کنیم.

وی همچنین بر ضرورت همدلی میان مجموعه‌های مختلف فرهنگی تأکید کرد و ادامه داد: صیانت از میراث تاریخی شهر نیازمند همکاری و هم‌افزایی میان نهادهای مختلف است.

هاجری با اشاره به امکان اداره برخی اماکن فرهنگی به‌صورت هیئت‌امنایی اظهار کرد: در حال حاضر ظرفیت‌هایی وجود دارد که بر اساس آن برخی مکان‌های فرهنگی و تاریخی مانند سعدیه و حافظیه می‌توانند به شکل هیئت‌امنایی اداره شوند و این شیوه می‌تواند در مدیریت بهتر و حفاظت مؤثرتر از این میراث نقش مهمی داشته باشد.

 موزه بلدیه؛ روایتگر لایه‌های پنهان تاریخ شیراز

معاون فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز نیز در این مراسم با اشاره به پیشینه فرهنگی این شهر گفت: شیراز شهری است که نام‌های بزرگی چون حافظ و سعدی را در خود جای داده است، اما در کنار این چهره‌های شناخته‌شده، شخصیت‌های علمی و فرهنگی بسیاری نیز وجود داشته‌اند که کمتر شناخته شده‌اند.

محمدعلی چوبینی با اشاره به برخی از این شخصیت‌ها مانند سیبویه، میرشریف گرگانی و ابن‌خفیف خاطرنشان کرد: در شتاب زندگی مدرن، بخشی از این میراث فرهنگی در معرض فراموشی قرار گرفته و لازم است با برنامه‌ریزی فرهنگی دوباره معرفی شود.

وی مردم شیراز را مردمی اهل ذوق و ادب دانست و افزود: حتی در گفتگوهای روزمره مردم این شهر نیز ردپای شعر، کنایه و ضرب‌المثل دیده می‌شود؛ ویژگی‌ای که نشان‌دهنده ریشه‌های عمیق فرهنگی این جامعه است.

چوبینی با اشاره به روند شکل‌گیری موزه بلدیه بیان کرد: این مسیر از فعالیت‌های پژوهشی مرکز شیرازشناسی و تدوین دانشنامه شیراز آغاز شد و در نهایت به شکل‌گیری موزه شهر انجامید.

وی با یادآوری اینکه این ساختمان سال‌ها محل خدمت مدیران شهری بوده است، افزود: اکنون این بنا مأموریتی تازه یافته و قرار است لایه‌های مختلف تاریخ و فرهنگ شیراز را برای شهروندان، پژوهشگران و گردشگران روایت کند.

به گفته معاون فرهنگی شهردار شیراز، موزه بلدیه به‌گونه‌ای طراحی شده است که بازدیدکنندگان بتوانند از طریق بخش‌های مختلف آن با مسیرهای گوناگون گردشگری و تاریخی شهر آشنا شوند.

چوبینی این مجموعه را نمونه‌ای از نسل سوم موزه‌ها دانست و گفت: موزه‌های نسل جدید صرفاً نمایشگاه اشیا نیستند، بلکه بر روایتگری، تعامل با مخاطب و بازآفرینی تجربه تاریخی تمرکز دارند.

وی افزود: این موزه در قالب یک مجموعه پویا طراحی شده و در آینده نیز بخش‌ها و روایت‌های جدیدی به آن افزوده خواهد شد تا روند شکل‌گیری شهر شیراز و تحولات مدیریت شهری در طول زمان به شکل کامل‌تری برای مخاطبان بازگو شود.