معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس  : کل پهنه شیراز بر اساس قانون، کاربری گردشگری دارد، اما این قانون اجرا نمی‌شود

 ظرفیت‌های پراکنده شهرهای فارس به یک برند استانی مشترک تبدیل می شود

جلال‌الدین عرفانی – فارس آگاه

اقتصاد گردشگری و مدیریت شهری، دو حوزه به‌هم‌پیوسته‌اند که هر یک بدون دیگری ناقص می‌ماند. گردشگری زمانی شکوفا می‌شود که زیرساخت‌های شهری، خدمات عمومی، حمل و نقل، پسماند، ایمنی و فضای سبز از کیفیت مطلوب برخوردار باشند؛ از سوی دیگر، مدیریت شهری بدون درآمد پایدار و رونق اقتصادی، توان ارائه خدمات شایسته را از دست می‌دهد. گردشگری، موتور محرک اقتصاد شهری است و مدیریت شهری، بستر و زیرساخت این موتور را فراهم می‌کند. استان فارس با برخورداری از میراث تاریخی جهانی، ظرفیت‌های طبیعی کم‌نظیر، گردشگری سلامت و مذهبی، و ۱۳۲ شهر، می‌تواند الگویی نوین از پیوند این دو حوزه ارائه دهد. نخستین نمایشگاه اقتصاد گردشگری و هفتمین نمایشگاه جامعه خدمات شهری، در همین راستا و با هدف تبدیل ظرفیت‌های پراکنده شهرها به برند استانی مشترک و ارتقای اقتصاد شهری طراحی شده است.

بازتاب اخبار و اطلاعات مردم، فضای عمومی را از تعطیلی خارج می‌کند و امید می‌آفریند

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس، در نشست خبری نخستین نمایشگاه اقتصاد گردشگری و هفتمین نمایشگاه جامعه خدمات شهری، ضمن تقدیر از حضور فعال اصحاب رسانه در بازتاب اخبار هفته دولت گفت: اگر اخبار دولت صادقانه منعکس شود، جای تقدیر و تشکر دارد.

محمود رضایی کوچی با اشاره به دو رویداد مهم نمایشگاهی در استان فارس و شهر شیراز افزود: یکی از این رویدادها به مباحث اقتصاد گردشگری شهری مرتبط است و دیگری به خدمات شهری؛ نمایشگاه اقتصاد شهری یا فستیوال کاروانسرا، واژه فستیوال را با مفهوم فارسی تبدیل ویژگی‌ها به تجربه‌های عمومی و مردمی تکرارشونده به کار می‌برد.

وی در تبیین ضرورت پرداختن به اقتصاد گردشگری تصریح کرد: اقتصاد هر کشور معادل جمع اقتصاد نواحی و جغرافیای تشکیل‌دهنده آن است. اقتصاد استان فارس نیز مجموع اقتصاد شهرها و آبادی‌های آن را شامل می‌شود. این استان دارای ۱۳۲ شهر و ۳۷ شهرستان است که بسیاری از آن‌ها ظرفیت‌های اقتصادی و گردشگری ویژه خود را دارند.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس با اشاره به گونه‌های گردشگری تصریح کرد: گردشگری یا طبیعی است، یا تاریخی، یا آیینی و انسان‌ساخته، یا ترکیبی از این‌ها. استان فارس با جمعیتی بالغ بر پنج میلیون و ۲۰۰ هزار نفر، نیازمند اقتصادی است که بتواند سهم خود را در تقسیم ملی ایفا کند؛ در این میان، سهم خدمات از کشاورزی و صنعت بالاتر است و گردشگری در بخش خدمات برجستگی ویژه‌ای دارد.

وی ادامه داد: استاندار فارس از آغاز فعالیت خود، گردشگری را به عنوان اولویت مهم در دستور کار قرار داد، بر همین اساس، سند توسعه گردشگری استان تعریف شد که طیف‌های مختلف گردشگری مذهبی، تاریخی، فرهنگی، سلامت و طبیعی را در بر می‌گیرد.

رضایی کوچی با اشاره به ظرفیت‌های شاخص استان اظهار کرد: شهر پارسه و پاسارگاد قدمتی بیش از ۲۵۰۰ سال دارند، در حوزه فرهنگ و ادب، سعدی، حافظ و خواجوی کرمانی شهرت جهانی دارند. مجموعه‌های زندیه، آبشارها، تالاب‌ها، دریاچه‌ها، گنبدهای نمکی، جنگل‌ها، بیابان‌ها و چشمه‌های آب گرم از منابع گردشگری طبیعی به شمار می‌روند، سبک زندگی اقوام لر، قشقایی و خمسه نیز ظرفیت‌های قابل توجهی دارند؛ گردشگری سلامت شیراز در مقیاس ملی، منطقه‌ای و جهانی شهره است و گردشگری مذهبی با وجود سومین حرم اهل بیت (ع) جایگاه ممتازی دارد.

وی در تشریح رویکرد جدید نمایشگاه تصریح کرد: اداره‌کل شوراها و شهری استانداری فارس متولی این موضوع شد تا ظرفیت‌های پراکنده شهرها به یک برند استانی مشترک تبدیل شود و در سطح ملی معرفی گردد و در گام نخست، ظرفیت‌های ۲۲ شهر شناسایی شد؛ شهرهای آباده، پاسارگاد، دشت کازرون، لار، استهبان، ایج، نیریز، پارو، صیدان، مشکان، جهرم، داراب، لار، مهر، سروستان، خان‌زنیان، شیراز، فیروزآباد، میمند و عوض در این فهرست قرار دارند.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس با اشاره به مفهوم کاروانسرا خاطرنشان کرد: کاروانسرا مکانی فیزیکی برای عبور و مرور و ملاقات بود، اما تعریف جدید آن با ادبیات و فناوری نوین، هم به شکل واقعی و هم مجازی قابل تحقق است؛ رویکرد کلی، عبور از نمایشگاه‌محوری صرف است تا میزان بهره‌دهی نمایشگاه‌ها به مراتب بیشتر از شکل سنتی شود.

وی افزود: ظرفیت‌های هر شهر به برند تبدیل می‌شود و این برندها تحت عنوان یک رویداد در همان شهرها ارائه می‌گردد، هر نمایشگاه یک سفر به فارس مفهوم می‌یابد و در تقویم عملیاتی سالانه، ۱۲ ماه و ۱۲ نمایشگاه پیش‌بینی شده است؛ در هر ماه، نمایشگاه در یکی از شهرها برگزار می‌شود و تمام ۲۲ شهر در آن حضور می‌یابند.

رضایی کوچی در تشریح تقویم نمایشگاه‌ها اظهار کرد: نخستین مقطع در ماه اول، شهریور تا ۳ مهرماه، در شهر شیراز با افتتاح شبکه برندهای شهرها آغاز می‌شود، شهر مرودشت با محوریت میراث و تمدن فارس، پاسارگاد با محوریت تاریخ و هویت ایرانی، کازرون با محوریت طبیعت و فرهنگ، فیروزآباد با محوریت تمدن ساسانی، جهرم با محوریت باغ و کشاورزی، استهبان با محوریت انجیر، داراب با محوریت طبیعت جنوب شرق، نیریز با محوریت باد، لار با محوریت شبکه گردشگری جنوب، آباده با محوریت صنایع دستی و شیراز با کمپلکس تمام ظرفیت‌های استان، برنامه‌های خود را ارائه می‌دهند.

وی با اشاره به ساختار سازمانی نمایشگاه تصریح کرد: استانداری سیاست‌گذار است و دفتر شهری به عنوان دبیرخانه، کارهای اصلی را انجام می‌دهد، برنامه کوتاه‌مدت و میان‌مدت سالیانه تنظیم شده است؛ در سال اول، شناسایی شهرها و برگزاری رویدادهای ماهیانه انتظار می‌رود، هدف میان‌مدت، ارتقای تولید ناخالص داخلی استان فارس نسبت به سال اول است، هدف نهایی، ثبت رویدادها در تقویم رسمی گردشگری و ایجاد کسب و کار، سرمایه‌گذاری و اشتغال بهتر برای تمامی شهرهاست.

رضایی کوچی در بخش دوم سخنان خود با اشاره به نمایشگاه خدمات شهری اظهار کرد: برگزاری نمایشگاه خدمات شهری از اقتضائات اصلی شهرداری‌ها و مدیریت شهری است. نمایشگاه‌ها بستری برای تبادل تجربه‌ها، معرفی فناوری‌ها، توسعه همکاری‌های بین‌شهری و ایجاد بازار برای بخش خصوصی به شمار می‌روند.

وی با اشاره به تحول نقش شهرداری‌ها خاطرنشان کرد: در گذشته، شهرداری‌ها مصرف‌کننده خدمات بودند، اما با شکوفا شدن ظرفیت‌های مدیریت شهری، اکنون به منشأ شیوه‌های ارائه خدمات و تولید فناوری تبدیل شده‌اند؛ تفاوت این نمایشگاه با سایر نمایشگاه‌ها در آن است که خود شهرداری‌ها نیز محصولات، فناوری، ماشین‌آلات و تجهیزات ارائه می‌دهند و در کنار بخش خصوصی حضور می‌یابند.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس افزود: استان فارس در حوزه مدیریت شهری ظرفیت‌های قابل توجهی دارد، ارتباط بین شهرداران، شرکت‌های تولیدی، خدماتی و دانش‌بنیان در این نمایشگاه شکل می‌گیرد و تجربه شهرداران در حوزه‌های پسماند، حمل و نقل، هوشمندسازی، فضای سبز، ایمنی و خدمات شهری منتقل می‌شود؛ این فرصت برای انعقاد تفاهم‌نامه‌ها، مبادله قرارداد و همکاری‌های اقتصادی بین شهرداری‌ها فراهم می‌آید.

وی با اشاره به حجم اقتصاد شهری تصریح کرد: جمعیت شهری استان حدود ۷۰ درصد و جمعیت روستایی حدود ۳۰ درصد است. حجم اقتصاد شهری نسبت به اقتصاد روستایی تقریباً با همین نسبت هم‌خوانی دارد، بودجه شهرداری‌ها در مقایسه با بودجه سالیانه دولت، جمع اعتباری بالاتری دارد؛ بنابراین، فضای مالی و اقتصادی مناسبی در شهرها شکل گرفته که می‌تواند برای توسعه استان به کار آید.

رضایی کوچی با اشاره به فرصت‌های سرمایه‌گذاری اظهار کرد: در فاز اول، شیراز به عنوان فضای گفتگو بین مدیران شهری و حتی در حوزه عمران مسائل شهری تعریف شده است، این فضای گفتگو می‌تواند در حوزه‌های فرهنگی، مدیریتی و سیاسی نیز کارکرد داشته باشد؛ متأسفانه در کشور نسبت به یکدیگر احساس غریبه بودن داریم، در حالی که فضای گفتگو می‌تواند به گشادگی دل، مقبولیت دوطرفه و شکل‌گیری فضای اجتماعی مطلوب کمک کند.

وی خاطرنشان کرد: بخش عمرانی و فنی به توسعه و تقویت اقتصاد و مبادلات کمک می‌کند و در فضای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی نیز کارکرد مشابهی می‌تواند داشته باشد.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس در پاسخ به پرسشی درباره الحاق بخشی از حریم تخت جمشید به شهر مرودشت تصریح کرد: هیچ طرح مصوب و ابلاغ‌شده‌ای در این باره وجود ندارد، پیشنهادها از سوی مشاوران و عوامل مدیریت شهری مطرح می‌شود، اما همه پیشنهادها به برنامه قطعی تبدیل نمی‌شوند؛ در ارتباط با تخت جمشید، وجود روستای مهدی از گذشته ها در محدوده درجه ۲ به عنوان یک واقعیت عینی وجود دارد.

وی ادامه داد: دیدگاه میراث فرهنگی در مقاطع مختلف متفاوت بوده است. در مقطعی، نگه داشتن روستا به عنوان روستای گردشگری مطرح شد و در مقطع دیگر، الحاق به شهر برای کنترل و حفاظت بیشتر پیشنهاد گردید و هیچ مصوبه ابلاغ‌شده‌ای در استان وجود ندارد و هدف، حفظ حریم درجه ۲ است؛ آنچه در رسانه‌ها منتشر می‌شود، تنها در حد نوشتار است، مگر اینکه مصوبه‌ای از شورای عالی شهرسازی کشور دریافت شود.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس در پاسخ به پرسشی درباره کاربری گردشگری پهنه شیراز اظهار کرد: کل پهنه شیراز بر اساس قانون، کاربری گردشگری دارد، اما این قانون اجرا نمی‌شود و غفلت عامدانه‌ای نسبت به آن صورت گرفته است؛ شهر شیراز یکی از کانون‌های اصلی گردشگری است و منطقه ویژه گردشگری آن مصوب دولت نیز دارد.

رضایی کوچی گفت: در شیراز، حدود ۲ میلیون نفر در ۲۰ هزار هکتار زندگی می‌کنند، طرح جامع شهر، محور فرهنگی، بافت تاریخی با حدود ۳۶۰ هکتار، حریم‌ها، ضوابط ساخت و ساز و ضوابط ارتفاعی را تعریف کرده است؛ باغ‌ها و ارتفاعات شیراز به عنوان منظر طبیعی باید از هر نقطه سکونتی قابل مشاهده باشند، در طرح جامع جدید که به زودی ابلاغ می‌شود، به این موضوع به خوبی پرداخته شده است.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس در پاسخ به پرسش دیگری درباره تعداد شهرداری‌های مشارکت‌کننده و جذب سرمایه‌گذار تصریح کرد: اقتصاد شهری الزاماً شهرداری نیست؛ برای نمونه، در فاروق، جشنواره انار برگزار می‌شود، اما شهرداری تولیدکننده انار نیست، این کشاورزان منطقه هستند که این کار را انجام می‌دهند و پایه تفاوت این نمایشگاه نیز همین است؛ سازمان‌دهی رویداد از برندسازی آغاز می‌شود و برند خود ساختار سازمانی دارد. در گام اول، ۲۲ شهر و شاید بنا به تصمیمی دیگر ۲۸ شهر در نظر گرفته شده است. مدیریت شهری برنامه متمرکز مدیریتی در استانداری دارد و مدیرکل شهری و شوراها می‌توانند نتیجه را هدایت کنند، طرح جامع برای کل استان در فازهای اولیه با ۲۲ شهر آغاز می‌شود و در ادامه به ۴۰، ۵۰ و تمامی شهرها توسعه می‌یابد.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس در پاسخ به پرسشی درباره نقش میراث فرهنگی و نقش مردم در این طرح اظهار کرد: ساختار تشکیلاتی هر شهر دارای طرح جامع است، سیاست‌گذاری و نظارت عالی در حوزه استانداری است و استانداری نماد حاکمیت به شمار می‌رود؛ دبیرخانه‌ای برای هدایت و پایش تصمیم‌گیری‌ها وجود دارد. میراث فرهنگی به عنوان عضو اصلی و دائمی این مجمع حضور دارد. همکاری دستگاه‌ها با محوریت استانداری تعریف شده و میراث فرهنگی، شهرداری‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد، شوراها، شهرداران و نمایندگان بخش خصوصی در آن عضویت دارند؛ میزبانی، معرفی ظرفیت‌ها و مشارکت بخش خصوصی بر عهده شهرداری است و محصولات تولیدی مانند مرکبات جهرم یا انار فاروق توسط کشاورزان محلی تولید می‌شود، نه شهرداری‌ها؛ پایه تفاوت این نمایشگاه نیز همین مشارکت مردمی است.

مدیرکل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری فارس نیز در نشست خبری نخستین نمایشگاه اقتصاد گردشگری و هفتمین نمایشگاه جامعه خدمات شهری گفت: نشست مدیران کل دفاتر شهری کل کشور روز چهارشنبه و پنجشنبه برگزار می‌شود، کارگاه‌های آموزشی چهار بخش مهم شهری، یعنی آتش‌نشانی، خدمات شهری، میادین، و معاونین حمل و نقل و ترافیک، در شیراز برگزار می‌گردد که مدیران سازمانی و مدیران ملی نیز در این نشست‌ها شرکت می‌کنند؛ در کنار این‌ها، کارگاه آموزشی دیگری نیز در طول دوره برگزار می‌شود که اطلاع‌رسانی خواهد شد.

محمد هادی هاشم‌پور با اشاره به برگزاری کارگاه اقتصاد گردشگری شهری اظهار کرد: در این راستا کارگاهی که تحت عنوان کاروانسرای نو یا اقتصاد گردشگری شهری برگزار می‌شود، به دلیل حجم و گستردگی موضوع، تمام موارد آن مطرح نشد، حدود یک سال و نیم است که روی این پروژه کار می‌کنیم. اعتقاد ما بر این است که مدیریت شهری و شهرداری به عنوان متولی شهر بتواند به تمام دستگاه‌ها و بخش خصوصی کمک کند تا درآمدزایی داشته باشند.

وی تصریح کرد: شهرداری‌ها در این برنامه مستقیماً هیچ درآمدی کسب نمی‌کنند، بلکه کمک می‌کنند مدیریت شهری در بحث گردشگری، معرفی شهر و معرفی استان نقش‌آفرین باشد، اگر مردم هر شهری بتوانند درآمد داشته باشند و شهرشان را معرفی کنند، این امر به صورت غیرمستقیم به درآمد شهرداری بازمی‌گردد؛ شهرداری در این قضیه ذی‌نفع نیست، بلکه کمک‌کننده و تسهیلگر برای بخش‌های گردشگری، معرفی و برندسازی است تا شهرش را معرفی کند.

هاشم‌پور در ادامه سخنان خود افزود: هر یک از شهرهایی که معرفی شده‌اند، دلیل خواستن و داشتن دارند، از ورودی استان فارس، آباده به عنوان شهر منبت جهانی، پاسارگاد و تخت جمشید، شیراز به عنوان شهر چهار فصل گردشگری، جهرم، فسا و داراب در سمت جنوب، کازرون در شرق و غرب استان، و نهایتاً مهر که آخرین شهری است که به دریا وصل می‌شود؛ خروجی استان فارس، یعنی شمال و جنوب و شرق و غرب، به نوعی تعریف شده است که در چهار فصل و فصل‌های مختلف بتوانیم از تمام برند و ظرفیت این شهرها استفاده کنیم.

وی خاطرنشان کرد: در فاز اول، به همشهریان و هم‌استانی‌های خود سرویس می‌دهیم و سپس تمرینی برای کل کشور خواهیم داشت تا بهترین سرویس و بهترین ارائه را داشته باشیم، دو خبر دیگر نیز داریم که در طول نمایشگاه اطلاع‌رسانی می‌شود و هر دو خبر خوب به حوزه گردشگری کمک می‌کند؛ با دوستان اداره میراث فرهنگی و گردشگری جلسات متعددی داشته‌ایم و آخرین جلسه پیش از این نمایشگاه، هفته گذشته در تهران با حضور معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی برگزار شد و تمام موارد را با هم چک می‌کنیم.

هاشم پور ادامه داد: می‌خواهیم بحث متولی‌گری و گردشگری را به خود مردم واگذار کنیم. در سال‌های اول که امکانات کم و توانایی کمتر است، ما به عنوان مجموعه شهرداری که نهادی عمومی و غیردولتی هستیم، کمک می‌کنیم و تسهیلگر هستیم. در ادامه راه، خود مجموعه می‌تواند بارش را به مقصد برساند.