فاطمه مقدم – فارس آگاه

فارس، استانی که بخش قابل توجهی از امنیت غذایی کشور را تأمین می‌کند، این روزها با یک تناقض اقتصادی روبه‌روشده است، از یک سو در تولید بسیاری از محصولات غذایی جزو استان‌های پیشرو است و از سوی دیگر، در تیرماه امسال رکورددار تورم ماهانه کشور شد.

تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرف‌کننده به تفکیک استان‌ها در تیرماه 1405 نشان می‌دهد که در تیرماه استان فارس با ثبت تورم ماهانه ۵.۴ درصدی، بالاترین نرخ افزایش قیمت‌ها را در میان استان‌های کشور تجربه کرده است و پس از آن، استان‌های بوشهر با ۴.۵ درصد و هرمزگان با ۴.۲ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

اما آنچه این آمار را نگران‌کننده‌تر می‌کند، فاصله قابل توجه فارس با سایر استان‌هاست؛ به‌گونه‌ای که نرخ تورم ماهانه این استان حدود چهار برابر استان‌های کم‌تورم و نزدیک به ۲۰ درصد بیشتر از استان دوم کشور بوده است. شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) فقط قیمت مواد غذایی را اندازه‌گیری نمی‌کند، بلکه تغییرات قیمت مجموعه‌ای از کالاها و خدماتی نظیر اجاره‌بها، خدمات درمانی و حمل و نقل و… را که یک خانوار معمولی در طول ماه مصرف می‌کند، می‌سنجد. طبق گزارش مرکز آمار، بیشترین نقش در افزایش تورم ماهانه فارس را گروه «خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها» داشته‌اند، کالاهایی که مستقیماً با سفره مردم سروکار دارند.

وقتی بالاترین نرخ تورم به سفره می‌رسد باید گفت که دیگر تورم فقط یک عدد یا گزارش‌ رسمی نیست که تنها به درد تحلیل های اقتصاد دان ها بخورد؛ بلکه واقعیتی است که هر روز خود را در فروشگاه‌ها و بازارها، هنگام خرید نان، برنج، گوشت، لبنیات و دیگر اقلام ضروری، به خانواده‌ها تحمیل می‌کند و نشان می‌دهد که فارس و البته ایران در محاصره گرانی است.

بررسی‌های منتشرشده از سوی دنیای صنعت نشان می‌دهد مسئله امروز اقتصاد ایران فقط ثبت قله‌های جدید تورمی نیست، بلکه «کف تورم» نیز به شکل نگران‌کننده‌ای افزایش یافته است. بر اساس این گزارش، میانگین تورم ماهانه در فاصله سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ حدود ۰.۶۴ درصد بود، اما این رقم از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا تیرماه ۱۴۰۵ به حدود ۴.۹ درصد رسیده است؛ به این معنا که سرعت متوسط افزایش ماهانه قیمت‌ها نسبت به سال‌های گذشته نزدیک به هشت برابر شده است. ابعاد بحران زمانی آشکارتر می‌شود که تورم عمومی با تورم مواد غذایی مقایسه شود. تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در تیرماه به ۱۲۸.۱ درصد رسیده است؛ یعنی بیش از ۴۰ واحد درصد بالاتر از تورم عمومی؛ به بیان ساده، یک خانوار برای خرید همان سبد غذایی تیرماه سال گذشته، امروز باید بیش از ۲.۲۸ برابر هزینه کند.

این گزارش همچنین نشان می‌دهد که از میان ۱۰ گروه اصلی خوراکی، هشت گروه تورم بالای صددرصد را تجربه کرده‌اند؛ روغن‌ها و چربی‌ها با ۲۶۱.۵ درصد افزایش قیمت، بیشترین رشد را داشته‌اند؛ به‌گونه‌ای که قیمت این گروه در یک سال بیش از ۳.۶ برابر شده است و پس از آن، گروه شیر، پنیر و تخم‌مرغ با ۱۴۷.۱ درصد، گوشت قرمز، گوشت سفید و فرآورده‌های آن با ۱۴۵.۲ درصد، نان و غلات با ۱۱۶.۷ درصد و میوه و خشکبار با ۱۱۵.۴ درصد افزایش قیمت قرار دارند.

این ارقام بیانگر آنست که تورم مواد غذایی دیگر به چند کالای لوکس یا فصلی محدود نیست، بلکه اصلی‌ترین اقلام سبد غذایی خانوار را دربر گرفته است؛ در چنین شرایطی، بسیاری از خانواده‌ها دیگر امکان جایگزین کردن کالاهای ارزان‌تر را هم ندارند و ناچارند با کاهش مقدار یا کیفیت مصرف، هزینه‌های زندگی خود را مدیریت کنند.

معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری فارس در گفت‌وگو با «فارس آگاه» در واکنش به صدرنشینی فارس در تورم ماهانه کشور اظهار کرد: تورم، یک شاخص کلان اقتصادی است که از عوامل ملی تأثیر می‌پذیرد، با این حال، اینکه نرخ تورم در فارس بالاتر از سایر استان‌ها ثبت شده، موضوعی است که باید به‌صورت دقیق بررسی شود.

مسعود گودرزی در ادامه به کاهش قیمت برخی کالاهای اساسی نسبت به سال گذشته اشاره کرد و گفت: اتفاقاً در تیرماه امسال، قیمت برخی کالاها نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش داشته است؛ برای نمونه، قیمت لوبیا چیتی که سال گذشته به‌دنبال جهش قیمتی تا بیش از ۴۶۰ هزار تومان در هر کیلوگرم رسیده بود، امسال در تیرماه به حدود ۳۵۰ هزار تومان کاهش یافته است؛ این روند کاهشی در قیمت سایر انواع حبوبات نیز مشاهده می‌شود.

گرچه به گفته معاون اقتصادی استاندار فارس کاهش  قیمت حبوبات پس از چند موج شدید افزایش قیمت رخ داده است اما این کاهش را نمی توان به‌معنای ترمیم قدرت خرید مردم دانست چرا که کالایی که خانوار توان خرید آن را از دست داده است، گاهی به‌دلیل همان کاهش تقاضا ارزان می‌شود و درمورد حبوبات نیز تغییر فصل تاثیر نیز قابل توجهی در کاهش یا افزایش قیمت دارد، بنابراین هر افت قیمتی را نمی‌توان الزاما نشانه بهبود سمت عرضه یا موفقیت سیاستگذاری دانست بلکه چنین مواردی نشانه آن است که مشتری از بازار خارج شده است.

چنانچه قیمت گوشت قرمز، سفید و فرآورده‌های آنها در تیر ۷/۴‌درصد کاهش یافته و ۵۴/۰واحد‌درصد از تورم ماهانه کل کاسته است که در نگاه نخست این کاهش می‌تواند خبری مثبت به‌نظر برسد اما قیمت گوشت همچنان ۲/۱۴۵‌درصد بالاتر از تیر سال گذشته است، بنابراین کالا در یک ماه ارزان‌تر شده اما نسبت‌به‌ سال قبل حدود دوونیم برابر قیمت دارد.

معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری فارس، مهم‌ترین اقدام استان فارس برای مهار تورم را، تنظیم بازار از طریق تأمین فراوانی کالا و ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا عنوان کرد و متذکر شد: کمبود کالا به‌طور طبیعی موجب افزایش قیمت‌ها می‌شود و در کنار رشد هزینه‌های تولید، فشار بیشتری بر قیمت مصرف‌کننده وارد می‌کند؛ تلاش ما در استان بر این بوده است که کالاهای اساسی به میزان کافی تأمین و در بازار عرضه شوند و خوشبختانه در حال حاضر از نظر تأمین و فراوانی کالا، مشکلی در استان وجود ندارد.

مسعود گودرزی با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید در بخش کشاورزی تاکید کرد: افزایش هزینه‌های تولید محصولات کشاورزی، به‌طور طبیعی بر قیمت نهایی کالاها برای مصرف‌کننده تأثیر می‌گذارد و این افزایش هزینه‌ها مختص استان فارس نیست و در سراسر کشور رخ داده است؛ بنابراین، زمانی که درباره عوامل مؤثر بر تورم صحبت می‌کنیم، باید توجه داشت که سیاست‌های کلان اقتصادی و ملی، نقش اصلی را در افزایش یا کاهش تورم ایفا می‌کنند و وظیفه ما در فارس، ساماندهی شبکه توزیع و تنظیم بازار است.

معاون اقتصادی استاندار فارس در پایان سخنان خود وعده داد که به منظور شفاف درباره دلایل صدرنشینی استان در تورم تیرماه پس از بررسی‌ها، نتیجه را از طریق رسانه‌ها به اطلاع مردم فارس خواهد رساند.

از آنجا که آمارها توسط سازمان برنامه و بودجه  استان تهیه می‌شود و به تهران ارسال می‌گردد، تلاش‌های خبرنگار «فارس آگاه» برای دریافتن مهم‌ترین عوامل اقتصادی و مدیریتی که موجب افزایش تورم ماهانه در فارس شده است، برای مصاحبه با محسن پاپری زارعی، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی فارس درباره عوامل مؤثر بر تورم تیرماه در فارس بدون نتیجه ماند؛ همچنین تلاش خبرنگار «شهر مردم» برای گفت‌و‌گو با نمایند مردم شیراز در مجلس شورای اسلامی نیز بی نتیجه ماند؛ چرا که نماینده در سفر زیارتی به سر می برد.

صدرنشینی فارس در تورم، یک تناقض آشکار را پیش روی افکار عمومی قرار داده است؛ استانی که سال‌ها به‌عنوان یکی از قطب‌های تولید محصولات کشاورزی مرغ، صیفی‌جات و برنج شناخته می‌شود، امروز با بالاترین نرخ تورم ماهانه کشور روبه‌روست و به گفته مسئولان جهاد کشاورزی، حدود ۱۲ درصد امنیت غذایی ایران را تأمین می‌کند.

این استان همچنین با تولید سالانه حدود یک میلیون تن محصولات دامی، رتبه چهارم کشور را دارد و در تولید گوشت قرمز دوم، در تولید گوشت مرغ، چهارم و در تولید عسل، سوم کشور است و با وجود این ظرفیت گسترده تولید، پرسش اساسی اینجاست که چرا مردم فارس همچنان بسیاری از همین محصولات را با قیمت‌هایی بالاتر از انتظار، خریداری می‌کنند.