مدیرکل میراث فرهنگی فارس:

 در شرایط فعلی با هیئت‌امنایی شدن حافظیه و سعدیه موافق نیستم  ،  اگر استانداری از من دعوت می‌کرد، با افتخار در جلسه حضور پیدا می‌کردم و دغدغه‌ها و مواردی که از نظر من می‌تواند در این نوع مدیریت خسارت‌زا باشد، را مطرح می‌کردم

اجرای چنین مدلی، دست‌کم در شرایط فعلی، نیازمند بررسی دقیق‌تر ابعاد مدیریتی و حقوقی آن است و نباید از شاخص‌ترین مجموعه‌های تاریخی وا دبی کشور آغاز شود

در صورت اجرای مدیریت هیئت‌امنایی، این دو مجموعه از بدنه تخصصی اداره‌کل میراث فرهنگی جدا خواهند شد و جایگاه دبیر هیئت امنا عملاً به یک عنوان اداری بدون اختیار اجرایی تبدیل می‌شود

برای نخستین‌بار، مدیران دو مجموعه حافظیه و سعدیه در ساختار وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی دارای پست سازمانی شده‌اند، اقدامی که زمینه مدیریت تخصصی، متمرکز و تمام‌وقت این دو باغ‌موزه را فراهم کرده است

معاون گردشگری و زیارت استانداری فارس:

 این موضوع یک تصمیم کارشناسی و در چارچوب قانون است و نمی‌توان آن را به صرف اجرای پایلوت آزمون و خطا دانست یا تصور کرد که قرار است به این آثار آسیبی وارد شود

شهردار شیراز تنها یکی از اعضای حقوقی هیئت امنا خواهد بود و این به معنای واگذاری مدیریت این دو مجموعه به شهرداری نیست

فاطمه مقدم –فارس آگاه

گاهی یک تصمیم، پیش از آنکه مسیر قانونی خود را طی کنند، در فضای رسانه‌ای به واقعیتی قطعی تبدیل می‌شود؛ این روزها «هیئت‌امنایی شدن حافظیه و سعدیه» نیز در چنین موقعیتی قرار گرفته است. از یک‌ سو استانداری فارس از ابلاغ قریب‌الوقوع اجرای پایلوت این طرح سخن می‌گوید و از سوی دیگر، مدیرکل میراث فرهنگی استان تأکید می‌کند که هنوز نه تفاهم‌نامه‌ای به امضای وزیر رسیده و نه وزارتخانه به جمع‌بندی نهایی دست یافته است.

اداره هیات امنایی آثار میراثی فارس خواسته‌ای است که نزدیک به دو دهه گذشته همواره از زبان  مسئولان استانی و فعالان میراث فرهنگی و رسانه‌ها با گلایه از سهم ناچیز فارس از اعتبارات ملی میراث فرهنگی شنیده می‌شود و سرانجام این تصمیم برای دو آرامگاه‌های شاعران بزرگ ایران، حافظ و سعدی کلید خورد، اما این اولین بار نیست که خبری درباره پایلوت شدن بناهایی میراثی درج می شود.

نخستین بار مرداد سال گذشته در سفر وزیر میراث فرهنگی به استان فارس، سیدرضا صالح‌امیری اعلام که اداره هیات امنایی پایگاه جهانی تخت جمشید طی یک سال گذشته با جدیت پیگیری شده و دغدغه من است و به زودی به استان فارس ابلاغ خواهد شد؛ در فروردین‌ماه امسال نیز موضوع اداره هیئت‌امنایی تخت جمشید به‌طور جدی در فضای رسانه‌ای مطرح شد و در آن زمان، استاندار فارس پس از بازدید از مجموعه ارگ کریم‌خان اعلام کرد که با موافقت وزیر میراث فرهنگی، مقدمات اجرای ساختار هیئت‌امنایی برای مدیریت اماکن میراثی استان فراهم شده و قرار است که این شیوه مدیریتی از تخت جمشید آغاز شود.

او همچنین وعده داد که پس از تکمیل مقدمات، این تصمیم به‌صورت رسمی اعلام خواهد شد؛ همان زمان نیز بهزاد مریدی مدیرکل میراث فرهنگی فارس در گفت‌و‌گویی با «شهر مردم» از مدیریت هیات امنایی تخت‌جمشید استقبال کرد و گفت: بحث مدیریت هیئت‌امنایی تخت جمشید از ابتدای وزارت دکتر صالحی‌امیری مطرح شده و آیین‌نامه‌های آن در دفتر مطالعات پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور تدوین شده، اما هنوز شکل اجرای این شیوه مدیریتی تأیید نشده است و تنها با موافقت وزیر مقرر شده است که روند اجرای این شیوه مدیریتی از تخت جمشید آغاز شود.

اما در مردادماه امسال ورق برگشت و نام تخت جمشید از محور این طرح کنار رفت و در نشست مشترک وزیر و مدیران ارشد وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، رییس و مسئولان سازمان برنامه و بودجه، استاندار فارس، شهردار شیراز و جمعی از مدیران و کارشناسان دستگاه‌های فرهنگی که در سازمان برنامه و بودجه برگزار شد، این بار حافظیه و سعدیه به‌عنوان گزینه‌های پایلوت الگوی مدیریت هیئت‌امنایی مطرح شدند.

در حالی که استانداری فارس از «توافق برای اجرای پایلوت مدیریت هیئت‌امنایی» خبر داده است، متن منتشرشده در پایگاه خبری میراث‌آریا، رسانه رسمی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، از ادامه روند بررسی و تدوین سازوکارهای اجرایی و حقوقی این طرح حکایت دارد و در این خبر تأکید شده است که هرگونه واگذاری مسئولیت‌های اجرایی باید در چارچوب قوانین، با حفظ مالکیت و مسئولیت حاکمیتی وزارت میراث فرهنگی و تحت نظارت کامل تخصصی این وزارتخانه انجام شود و استقرار الگوی هیئت‌امنایی نیز پس از طی مراحل قانونی امکان‌پذیر خواهد بود. با این حال، تفاوت در نحوه اطلاع‌رسانی استانداری فارس و وزارت میراث فرهنگی، این سوال را ایجاد کرده است که این طرح اکنون دقیقاً در چه مرحله‌ای قرار دارد و آیا اجرای آن به صورت پایلوت به تصویب نهایی رسیده است یا همچنان در مرحله بررسی و تصمیم‌گیری قرار دارد.

مدیرکل میراث فرهنگی فارس معتقد است که با وجود مطرح شدن این ایده در سطح وزارتخانه، هنوز هیچ تصمیم نهایی برای اجرای آن اتخاذ نشده است و به همین دلیل، قضاوت درباره شیوه مدیریت آینده این دو مجموعه را زودهنگام می‌داند.

مدیرکل میراث فرهنگی فارس: در شرایط فعلی با هیئت‌امنایی شدن حافظیه و سعدیه موافق نیستم

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی فارس در گفت‌وگو با «شهرمردم» با اشاره به اینکه از تصمیم‌گیری درباره اجرای مدیریت هیئت‌امنایی حافظیه و سعدیه اطلاعی نداشته است، در خصوص آخرین وضعیت طرح مدیریت هیئت‌امنایی  این دو بنا گفت: تفاهم‌نامه اجرای پایلوت این طرح هنوز به امضای وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نرسیده است.

بهزاد مریدی در پاسخ به این پرسش که برای اجرایی شدن این طرح، تأیید چه مرجع یا مراجعی لازم است، توضیح داد: مرجع امضای این تفاهم‌نامه، شخص وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است و در صورتی که موضوع مدیریت هیئت‌امنایی در مجموعه وزارتخانه به تصویب برسد، در مرحله بعد برای تصویب به هیئت وزیران ارسال خواهد شد و در صورت تأیید هیئت وزیران و نبود موانع حقوقی، سازوکار اجرایی آن تعیین می‌شود؛ بیش از این اطلاعی از موضوع ندارم، در حال حاضر حتی مصوبه اجرای مدیریت مشارکتی این دو مجموعه به‌صورت پایلوت نیز وجود ندارد و هنوز وزارتخانه به جمع‌بندی نهایی نرسیده‌ است.

پایلوت مدیریت هیئت‌امنایی باید از بناهای کوچک‌تر شروع شود، نه از نگین‌های گردشگری ایران

مریدی با اشاره به اینکه در شرایط فعلی با هیئت‌امنایی شدن حافظیه و سعدیه موافق نیستم افزود: اگر استانداری از من دعوت می‌کرد، با افتخار در جلسه حضور پیدا می‌کردم و دغدغه‌ها و مواردی که از نظر من می‌تواند در این نوع مدیریت خسارت‌زا باشد، را مطرح می‌کردم.

وی در عین حال تأکید کرد که طی یک سال گذشته، ساختار مدیریتی و اعتباری حافظیه و سعدیه تقویت شده و اقداماتی برای تثبیت جایگاه مدیریتی و تأمین منابع مالی این دو مجموعه در حال انجام است.

مریدی دراین زمینه اظهار کرد: برای نخستین‌بار، مدیران دو مجموعه حافظیه و سعدیه در ساختار وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی دارای پست سازمانی شده‌اند، اقدامی که زمینه مدیریت تخصصی، متمرکز و تمام‌وقت این دو باغ‌موزه را فراهم کرده است.

وی با اشاره به روند بهبود وضعیت مدیریتی و اعتباری این دو مجموعه در سال‌های اخیر افزود: پس از سه دهه پیگیری مستمر، موفق شدیم پست‌های سازمانی «رئیس باغ‌موزه حافظیه» و «رئیس باغ‌موزه سعدیه» را در ساختار وزارتخانه اخذ کنیم؛ اتفاقی که گامی مهم در تقویت نظام مدیریتی و ارتقای جایگاه این دو مجموعه تاریخی به شمار می‌رود.

مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی فارس ادامه داد: حافظیه و سعدیه، در کنار آرامگاه فردوسی، تنها سایت‌های تاریخی کشور هستند که با ارائه طرح‌های استاندارد، موفق به دریافت مجوز تخصیص بودجه ستاره‌دار شده‌اند؛ بر اساس برآوردهای انجام‌شده، برای هر یک از این سه مجموعه، اعتباری بالغ بر یک‌هزار میلیارد تومان در قالب پنج فاز عملیاتی پیش‌بینی شده که فاز نخست آن، همراه با طرح‌ها و برنامه‌های اجرایی، به وزارتخانه ارائه شده است.

وی بیان کرد: علاوه بر این، برای نخستین بار موفق شدیم بند «خ» ماده ۲۰ قانون برنامه را برای حافظیه و سعدیه فعال کنیم؛ سازوکاری که بر اساس آن، علاقه‌مندان به حافظ و سعدی می‌توانند بخشی از مالیات خود را مستقیماً به این دو مجموعه اختصاص دهند؛ این دستاوردی بی‌سابقه است که از امسال اجرایی می‌شود.

در کنار ابهام درباره روند تصویب طرح، مریدی معتقد است که اجرای چنین مدلی، دست‌کم در شرایط فعلی، نیازمند بررسی دقیق‌تر ابعاد مدیریتی و حقوقی آن است و نباید از شاخص‌ترین مجموعه‌های تاریخی وا دبی کشور آغاز شود.

مدیرکل میراث فرهنگی فارس درادامه تاکید کرد: بهتر است آزمون و خطای این الگو از دو نگین گردشگری ایران و جهان آغاز نشود و اگر قرار است این شیوه به‌صورت پایلوت اجرا گردد، مناسب‌تر است ابتدا در بناهای کوچک‌تر و کم‌حاشیه‌تر مورد آزمایش قرار گیرد تا پس از ارزیابی دقیق نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای آن، درباره تعمیم این تجربه به مجموعه‌های مهمی مانند حافظیه، سعدیه، تخت جمشید و پاسارگاد تصمیم‌گیری شود؛ چرا باید پایلوت را در یکی از مهم‌ترین سایت‌های گردشگری کشور اجرا کنیم؟!

وی در پایان خاطرنشان کرد: در صورت اجرای مدیریت هیئت‌امنایی، این دو مجموعه از بدنه تخصصی اداره‌کل میراث فرهنگی جدا خواهند شد و جایگاه دبیر هیئت امنا عملاً به یک عنوان اداری بدون اختیار اجرایی تبدیل می‌شود؛ اصل مدیریت هیئت‌امنایی فی‌نفسه ممکن است ایده مناسبی باشد، اما ترکیب اعضای حقیقی و حقوقی هیئت امنا از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و این موضوع باید پیش از اجرای پایلوت به‌طور دقیق بررسی شود تا یک الگوی ناقص به رویه‌ای دائمی تبدیل نشود و در ادامه زمینه بروز فساد یا مداخلات سیاسی را فراهم نکند.

مدیریت حافظیه و سعدیه هیات امنایی خواهد بود و شهردار تنها یکی از اعضای حقوقی است

در حالی که مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی فارس معتقد است که اجرای مدیریت هیئت‌امنایی حافظیه و سعدیه همچنان در مرحله بررسی قرار دارد و هنوز مصوبه یا تفاهم‌نامه نهایی آن ابلاغ نشده است، معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس از تصویب اجرای پایلوت این طرح خبر می‌دهد.

معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس با تأکید بر اینکه اجرای پایلوت مدیریت هیئت‌امنایی حافظیه و سعدیه به تصویب رسیده است، گفت: در هفته جاری نامه مربوط به اجرای پایلوت این دو مجموعه تاریخی و ادبی به استان ابلاغ می‌شود تا با ریاست استاندار فارس، فرآیند تشکیل هیئت امنا و تعیین ترکیب اعضای آن آغاز شود.

مهدی پارسایی که از حاضران در نشست مربوط به این طرح بود، در گفت‌وگو با «شهرمردم» اظهار کرد: تغییر شیوه مدیریت مجموعه‌های تاریخی، تکلیفی است که بر اساس قانون مصوب سال ۱۳۷۹ بر عهده وزارت میراث فرهنگی قرار گرفته، اما تاکنون اجرایی نشده است؛ وزیر میراث فرهنگی نیز در سفر اخیر خود به فارس اعلام کرد که وزارتخانه در تلاش است تا مدیریت همه اماکن شاخص کشور را به شیوه هیئت‌امنایی دنبال کند.

مدیریت هیأت‌امنایی آزمون و خطا نیست؛ قرار نیست آسیبی به آثار تاریخی وارد شود

وی با اشاره به اینکه نشست اخیر که به دعوت رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور برگزار شده بود، افزود: در این جلسه بر اجرای این تکلیف قانونی تأکید شد و تاکنون نیز ۴۲ نشست کارشناسی در وزارت میراث فرهنگی برای بررسی ابعاد مختلف  طرح اداره هیات امنایی اماکن تاریخی کشور برگزار شده است؛ بنابراین، این موضوع یک تصمیم کارشناسی و در چارچوب قانون است و نمی‌توان آن را به صرف اجرای پایلوت آزمون و خطا دانست یا تصور کرد که قرار است به این آثار آسیبی وارد شود.

پارسایی درباره ترکیب هیئت امنا نیز توضیح داد: اعضای حقوقی هیئت امنا بر اساس قانون مشخص هستند و استاندار ریاست هیئت امنا را بر عهده خواهد داشت، مدیرکل میراث فرهنگی استان دبیر هیئت امنا خواهد بود و شهردار شیراز و رئیس شورای اسلامی شهر نیز از اعضای حقوقی آن خواهند بود؛ اعضای حقیقی نیز از میان چهره‌های ملی، علمی و اقتصادی انتخاب می‌شوند که هنوز تعیین نشده‌اند و باید منتظر ابلاغ ترکیب نهایی از سوی وزارتخانه باشیم.

معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس ادامه داد: یکی دیگر از دلایل انتخاب فارس برای اجرای این طرح، اشراف دکتر امیری به حوزه قانون‌گذاری و مسائل حقوقی است و بر همین اساس مقرر شد که این شیوه مدیریتی پیش از اجرای سراسری، در استان فارس به‌صورت پایلوت اجرا شود تا اگر اصلاحاتی مدنظر استان باشد، به وزارت میراث فرهنگی منتقل و پیش از تصویب نهایی در هیئت وزیران در متن مصوبه لحاظ شود.

پارسایی درباره اجرایی نشدن این شیوه مدیریتی در تخت جمشید نیز اعلام کرد: تخت جمشید یک پایگاه جهانی است و مدیریت آن در چارچوب شورای راهبردی این پایگاه انجام می‌شود؛ از این رو، موضوع اجرای مدیریت هیئت‌امنایی در این مجموعه، سازوکار و ملاحظات متفاوتی دارد.

وی در پایان با رد برخی گمانه‌زنی‌ها درباره واگذاری حافظیه و سعدیه به شهرداری تأکید کرد: چنین موضوعی اساساً مطرح نیست و صحت ندارد و شهردار شیراز تنها یکی از اعضای حقوقی هیئت امنا خواهد بود و این به معنای واگذاری مدیریت این دو مجموعه به شهرداری نیست.

به هر رو در استان، تمام توجه و اصرار بر اداره هیأت‌امنایی اماکن تاریخی صرفاً بر جنبه مالی این شیوه مدیریتی متمرکز شده است. اما تهدید جدی در این رویکرد نهفته است: احتمال خروج مدیریت این اماکن از حیطه اداره مدیریتی و نظارتی اداره کل میراث فرهنگی و ورود نهادهای حقوقی با مأموریت‌های گاه متضاد به مدیریت بنایهای میراثی است؛ به عنوان مثال، شهرداری یکی از کارکردهای عمده آن تأمین منابع مالی شهری، از جمله از طریق تراکم‌فروشی است، ممکن است در تقابل با وظایف حفاظتی و محافظه‌کارانه آثار میراثی قرار گیرد. بنابراین، ضروری است که وزن و اختیار اعضای حقیقی (متخصصان میراث فرهنگی) در هیأت‌امنایی سنگین‌تر باشد تا از منافع میراث فرهنگی به درستی پاسداری شود.