جوانمردی: حفظ تعادل میان قیمت و  قدرت خرید مصرف کننده، یکی از بزرگترین چالش های بازار در شرایط فعلی است ،  خرید قسطی می تواند به استمرار تقاضا در بازار ، کمک کند

فرهنگ دوست ، اقتصاد دان  :  علاوه بر کارمندان، بخشی از مشاغل آزاد نیز به  شیوه خرید اقساطی روی آورده اند

مریم شنتیا –فارس آگاه

اگر تا تا دو دهه پیش، خرید اقساطی بیشتر برای خرید کالاهای گران‌قیمت مانند خودرو و مسکن مورد استفاده قرار می‌گرفت و کارمندان نیز سهم بیشتری از دریافت تسهیلات بانکی داشتند ، در چند سال گذشته با سقوط قدرت خرید مردم ،  فروش های  اقساطی در فروشگاه‌های اینترنتی و حتی پلتفرم‌های رسمی، شکل تازه‌ای به الگوی خرید خانوارها داده است.

این روزها  خرید اقساطی تنها به کالاهای بزرگ و سرمایه ‌ای محدود نیست و بخشی از کالاها و خدمات مصرفی نیز با این شیوه عرضه می‌شوند؛ اینکه گسترش خرید اقساطی در شرایط تورمی چه اثری بر قدرت خرید مردم و روند بازار دارد و مصرف‌کنندگان هنگام استفاده از این روش باید به چه نکاتی توجه کنند ، موضوعی است که شهرمردم به آن پرداخته است .

حجت جوانمردی ، رییس اتاق اصناف مرکز فارس، با تاکید بر اینکه یک نسخه واحد برای همه خرید های اقساطی نمیتوان ارائه کرد ، گفت: « نوع کالا، میزان تورم، شرایط پرداخت و توان مالی خانوار در سبک خرید ، تاثیر گذار است.»

وی ادامه داد: « در شرایط تورمی، قیمت منصفانه و مناسب و شرایط شفاف خرید اقساطی و اینکه مجموع مبلغ اقساط و هزینه های جانبی تفاوت قابل توجهی با قیمت نقدی نداشته باشد، خرید قسطی می تواند به مدیریت نقدینگی خانوار  همچنین به استمرار تقاضا در بازار ، کمک کند. »

رئیس اتاق اصناف مرکز استان با اشاره به هزینه‌های پنهان احتمالی در خریدهای اقساطی افزود: «عدم توجه به قیمت نهایی، سودهای بالا و جریمه‌های سنگین احتمالی می‌تواند فشار بیشتری به مصرف‌کننده وارد کند . بنابراین  شهروندان، باید قبل از تصمیم گیری،  قیمت نهایی خرید اقساطی را با قیمت نهایی همان کالا در خرید نقدی، مقایسه کنند و صرفاً به مبلغ پایین هر قسط توجه نداشته باشند؛ همچنین قرار داد و شرایط ضمانت، بازپرداخت و فسخ را با دقت مطالعه شود.»

رییس اتاق اصناف مرکز فارس نحوه اجرا، میزان اعتبار و شرایط عرضه کالا را موثر بر روند بازار دانست و گفت: « خرید اقساطی به خودی خود عامل تورم نیست ولی اگر اعتبار و تسهیلات خرید بدون پشتوانه، افزایش پیدا کند و تقاضا به شکل غیر واقعی بالا برود در برخی بازارها می تواند زمینه افزایش قیمت را فراهم کند.»

وی یادآور شد:« این شیوه خرید علاوه بر این که قدرت خرید مصرف کننده را تا حدودی حفظ می کند، باعث می شود تقاضا برای کالا و خدمات کاهش شدیدی پیدا نکند و واحد صنفی نیز رونق خود را حفظ نماید ؛ با استمرار تقاضا به حفظ فعالیت اقتصادی و گردش مالی بازار کمک می شود.»

وی اظهار کرد:« اصناف یکی از نخستین بخش هایی هستند که تغییر قدرت خرید مردم را در بازار احساس می کنند. با افزایش هزینه های خانوار، معمولاً اولین واکنش مصرف کننده، کاهش خرید کالاهای غیر ضروری، به تعویق انداختن خرید های بزرگ و حرکت به سمت کالاهای اقتصادی تر است و  بر فروش واحد های صنفی نیز تاثیر می گذارد.»

حجت جوانمردی ادامه داد:« حفظ تعادل میان قیمت ، کیفیت و قدرت خرید مصرف کننده، یکی از بزرگترین چالش های بازار در شرایط فعلی است. اصناف نیز تلاش می کنند با ارائه کالا و خدمات متناسب با نیاز مردم، بازار را فعال نگه دارند.»

وی  ، بر ضرورت دقت در معاملات تاکید کرد و یادآور شد:« عدم تصمیم گیری هیجانی در خرید، تصمیم در نحوه پرداخت، خرید از واحد های صنفی دارای پروانه کسب، دریافت فاکتور و اسناد مربوط به معامله و نگهداری آن از ضرورت های خرید است که شهروندان باید مد نظر قرار دهند.» وی اصل اساسی در معاملات را شفاف سازی، رضایت طرفین و ضرورت رعایت حقوق مصرف کننده دانست و  افزود:« واحدهای صنفی باید در چهارچوب قانون فعالیت کنند تا با همکاری مردم و اصناف شاهد بازاری آرام ، شفاف و منصفانه در شیراز باشیم؛ زیرا رونق بازار زمانی پایدار خواهد بود که هم حقوق مصرف کننده رعایت شود و هم ادامه فعالیت اقتصادی واحد صنفی امکان پذیر باشد.»

در ادامه این  گفت و گو ،  نظر محمد فرهنگ دوست، نویسنده و دکترای اقتصاد را درباره گسترش خرید اقساطی  جویا شدیم.

فرهنگ دوست با بیان اینکه در شرایط فعلی با توجه به دو رقمی بودن نرخ تورم ، خرید اقساطی می تواند برای مصرف کننده مقرون به صرفه تر باشد، گفت:«در خرید قسطی کالا، میزان نرخ بهره باید مورد بررسی قرار گیرد.»

این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه خرید اقساطی کالاهای اولیه و اساسی در میان  کارمندان در کشورهای توسعه یافته نیز دیده می شود، بیان کرد:« در بسیاری از کشورهای جهان که تورم بالایی هم ندارند، خرید قسطی خیلی رایج است .  در کشور ما نیزعلاوه بر کارمندان، بخشی از مشاغل آزاد نیز به این شیوه خرید روی آورده اند.»

وی گفت:« خرید اقساطی تاثیر ناچیزی بر تورم و خرید بازار داردو تاثیری نیز بر مصرف گرایی ندارد ؛اما نکته ای که خانواده ها در  خرید اقساطی باید به آن توجه کنند کیفیت محصول و توانایی بازپرداخت بلند مدت آن می باشد.»

فرهنگ دوست با اشاره به ارائه کارت های خرید اعتباری از سوی بانک ها اظهار کرد:« در چند سال اخیر حمایت هایی مثل کارت های خرید اعتباری که توسط بانک ها به مردم اعطا شده، از اقدامات موثری است که اگر میزان اعتبار آن افزایش یابد، بهینه تر نیز می شود.» وی همچنین توصیه کرد :« درست است که خرید اقساطی در کشور ما، باتوجه به تورم، از استقبال بیشتری برخوردار است؛ به صرف عرضه کالا ها به صورت اقساطی، نباید کیفیت و دوام کالا  نادیده گرفته شود.»

از گفت و گوهای بالا چنین بر می آید که در شرایطی که خرید اقساطی به یکی از روش‌های رایج تأمین کالا برای خانوارها تبدیل شده است، پایین بودن مبلغ هر قسط به تنهایی نمی‌تواند معیار مناسبی برای یک خرید اقتصادی باشد. قیمت نهایی کالا، نرخ سود، هزینه‌های جانبی، جریمه دیرکرد، مدت بازپرداخت و توان مالی خانوار، همگی باید پیش از امضای قرارداد مورد توجه قرار گیرند.

خرید اقساطی می‌تواند در شرایط تورمی، فرصتی برای مدیریت نقدینگی خانوار و حفظ نسبی تقاضا در بازار باشد؛ اما زمانی به انتخابی منطقی تبدیل می‌شود که مصرف‌کننده با آگاهی از هزینه واقعی معامله و متناسب با توان بازپرداخت خود تصمیم بگیرد. در غیر این صورت، قسط‌های به ظاهر کوچک ممکن است در بلندمدت به تعهدی سنگین برای خانواده تبدیل شوند.