دیدن تئاتر در سالن‌های بزرگ و فضاهای روباز، لذتی دیگر دارد؛ لذتی که شاید شما به عنوان یک شیرازی، در سفر به پایتخت یا خارج از کشور تجربه کرده‌اید و بارها با خود حسرت خورده‌اید که چرا شهر خودتان ــ شهری نام‌آشنا در فرهنگ، ادب و هنر ــ در این زمینه تا این اندازه محروم و فقیر است. چرا وقتی مهمانی داریم، هنوز هم فقط می‌توانیم او را به تماشای یادگارهای به‌جامانده از گذشتگان‌مان ببریم؟ چرا هیچ اثر و فضای تازه‌ای نداریم که به آن افتخار کنیم؟ چرا حتی یک سالن تئاتر درست‌وحسابی نداریم که بتواند میزبان نمایش‌های مطرح کشور یا حتی جهان باشد؟ و هزاران چرای دیگر.

شیراز، شهری که نامش با شعر، موسیقی، فرهنگ و آیین‌های دیرپای ایرانی گره خورده است، اگرچه دیر اما این روزها در آستانه تجربه‌ای تازه در زیست فرهنگی خود قرار دارد؛ تجربه‌ای که قرار است در قامت یک آمفی‌تئاتر روباز پنج هزار نفری، رنگ واقعیت به خود بگیرد.

پروژه‌ای بزرگ و آینده‌ساز که اگرچه هنوز در مرحله اجراست، اما از همین حالا می‌توان آن را یکی از مهم‌ترین طرح‌های فرهنگی سال‌های اخیر پایتخت فرهنگی ایران دانست؛ طرحی که قرار است جای خالی یک فضای استاندارد، فراگیر و چندمنظوره برای گردهمایی‌های بزرگ هنری و اجتماعی را در شیراز پر کند.

این مجموعه روباز که در زمینی به وسعت ۴.۵ هکتار در حال احداث است، نه فقط یک پروژه عمرانی، بلکه پاسخی روشن به یک مطالبه قدیمی در میان شهروندان، هنرمندان و فعالان فرهنگی شیراز به شمار می‌رود؛ مطالبه‌ای برای داشتن فضایی در شأن شهری که همواره یکی از کانون‌های اصلی فرهنگ و هنر ایران بوده است.

وعده شهردار شیراز: نوروز 1406

شهردار کلان‌شهر شیراز در بازدید میدانی اخیر خود از روند اجرای این پروژه، از عزم مدیریت شهری برای بهره‌برداری از آمفی‌تئاتر روباز پنج هزار نفری تا ابتدای سال آینده خبر داده و گفته است که تلاش می‌شود تا نخستین رویداد نوروزی ۱۴۰۶ در همین مجموعه برگزار شود؛ رویدادی که می‌تواند سرآغاز فصلی تازه در میزبانی فرهنگی این شهر باشد و قطعا تجربه‌ای لذت‌بخش برای شیرازی‌ها.

محمدحسن اسدی این پروژه را پاسخی به نیاز دیرینه شیراز در حوزه فضاهای فرهنگی و هنری دانسته و تأکید کرده است که این آمفی‌تئاتر تنها برای اجرای تئاتر و کنسرت طراحی نشده، بلکه مجموعه‌ای چندمنظوره است که می‌تواند میزبان آیین‌های ملی و مذهبی، مراسم بزرگ شهری، ورزش‌های همگانی، برنامه‌های اجتماعی و حتی آیین‌های عزاداری محرم نیز باشد.

در واقع، آنچه این پروژه را از یک سالن اجرای معمولی متمایز می‌کند، همین نگاه چندوجهی به کارکرد آن است؛ نگاهی که می‌خواهد یک فضای زنده و پویا برای حضور جمعی شهروندان خلق کند، نه صرفاً محلی برای برگزاری چند برنامه هنری محدود و از همه مهمتر سلایق و علایق تمام اقشار در ساخت آن درنظر گرفته شده است.

آن‌طور که شهردار شیراز اعلام کرده، این پروژه با رویکردی مبتنی بر استانداردهای بین‌المللی طراحی شده است؛ فضای سکو و تماشاگران در این مجموعه حدود ۶ هزار مترمربع وسعت دارد و صحنه اجرا نیز با هندسه‌ای تخصصی و استاندارد، در فضایی حدود یک‌هزار و ۲۵۰ مترمربع ساخته می‌شود؛ صحنه‌ای که می‌تواند پاسخگوی طیف متنوعی از اجراهای نمایشی، موسیقایی و آیینی باشد.

در زیر سکوها نیز سه طبقه فضا با زیربنایی در حدود هفت هزار مترمربع پیش‌بینی شده است که می‌تواند کاربری‌های پشتیبانی، خدماتی و اجرایی پروژه را تأمین کند؛ همچنین فضای پشت صحنه‌ای به مساحت یک‌هزار و ۲۰۰ مترمربع برای پشتیبانی از اجراها در نظر گرفته شده است؛ بخشی که برای هر مجموعه حرفه‌ای نمایشی، یکی از الزامات اصلی به شمار می‌رود.

از دیگر امکانات این مجموعه می‌توان به پارکینگ اختصاصی با ظرفیت ۳۷۰ خودرو در فضایی به وسعت یک هکتار، رستوران و فضاهای فرهنگی مسقف به متراژ یک‌هزار و ۳۰۰ متر مربع در دو طبقه اشاره کرد؛ مجموعه‌ای از این امکانات نشان می‌دهد که مدیریت شهری، این پروژه را نه به عنوان یک سازه منفرد، بلکه به عنوان یک زیرساخت کامل فرهنگی تعریف کرده است.

جای خالی یک فضای بزرگ فرهنگی در شیراز

شیراز با همه پیشینه تاریخی و فرهنگی‌اش، سال‌هاست از کمبود جدی زیرساخت برای برگزاری رویدادهای بزرگ هنری و فرهنگی رنج می‌برد و این نکته‌ای است که رئیس سازمان فرهنگی، هنری و ورزشی شهرداری شیراز نیز در گفت‌و‌گو با ما بر آن تأکید می‌کند.

محمدعلی چوبینی با اشاره به جمعیت حدود ۲ میلیونی شیراز می‌گوید: این شهر به‌راحتی ظرفیت میزبانی از رویدادهای ۵، ۱۰ و حتی ۲۰ هزار نفری را دارد، اما نبود فضای مناسب برای برگزاری چنین برنامه‌هایی، یکی از مهم‌ترین خلأهای زیرساختی شیراز در این حوزه است.

به گفته او، تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که هر برنامه باکیفیتی در شیراز، مخاطب خود را پیدا می‌کند؛ با این حال، نبود یک مجموعه استاندارد سبب شده است که برخی رویدادها در ورزشگاه‌ها برگزار شوند؛ فضاهایی که به‌ویژه از نظر آکوستیک و کیفیت صوتی، مناسب اجراهای فرهنگی و هنری نیستند، در سوی دیگر، تالار حافظ نیز با وجود جایگاه شناخته‌شده‌اش، به دلیل ظرفیت محدود، پاسخگوی برنامه‌های پرمخاطب نیست.

همین فاصله میان ظرفیت فرهنگی شهر و ضعف زیرساخت‌های موجود، حالا اهمیت پروژه آمفی‌تئاتر روباز پنج هزار نفری شیراز را دوچندان کرده است؛ مجموعه‌ای که می‌تواند شیراز را از یک شهر با ظرفیت بالای فرهنگی اما کم‌برخوردار از نظر زیرساخت، به شهری آماده برای میزبانی رویدادهای مهم ملی و منطقه‌ای تبدیل کند.

از یک ایده قدیمی تا یک پروژه در حال اجرا

چوبینی با بیان اینکه ایده ساخت چنین مجموعه‌ای را از ابتدای آغاز مسئولیتش در سازمان فرهنگی، هنری و ورزشی شهرداری شیراز دنبال کرده است، ادامه می‌دهد: هدف، ایجاد یک فضای رویدادی استاندارد بود که ابتدا بتواند میزبان بیش از یک‌هزار نفر باشد و در نهایت، ظرفیت آن به حدود پنج هزار نفر برسد.

براساس این اظهار رییس سازمان فرهنگی، هنری و ورزشی شهرداری شیراز، این استنباط می‌شود که این پروژه در چند فاز تعریف شده است و احتمالا در چند مرحله نیز به بهره‌برداری خواهد رسید.

او با اشاره به جانمایی پروژه در زمینی به وسعت حدود ۴.۵ هکتار تصریح می‌کند که برای این مجموعه، علاوه بر استیج حرفه‌ای، فضاهای خدماتی و پشتیبان از جمله پارکینگ، کافی‌شاپ و دیگر امکانات مورد نیاز نیز در نظر گرفته شده است.

به گفته رئیس سازمان فرهنگی، هنری و ورزشی شهرداری شیراز، این مجموعه با توجه به شرایط آب‌وهوایی شیراز، دست‌کم در هشت ماه از سال امکان میزبانی از رویدادهای مختلف را خواهد داشت؛ مزیتی که می‌تواند آمفی‌تئاتر روباز شیراز را به یکی از فعال‌ترین فضاهای رویدادی کشور در بخش قابل توجهی از سال تبدیل کند.

چندمنظوره بودن؛ برگ برنده پروژه

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این پروژه، چندمنظوره بودن آن است؛ در روزگاری که شهرها بیش از هر زمان دیگر به فضاهای عمومی پویا و منعطف نیاز دارند، ساخت مجموعه‌ای که بتواند کارکردهای متنوع فرهنگی، اجتماعی و آیینی را در خود جمع کند، یک امتیاز راهبردی به شمار می‌رود.

آمفی‌تئاتر روباز شیراز قرار است فضایی باشد برای اجرای تئاتر و موسیقی، برای جشن‌های ملی و آیین‌های مذهبی، برای سخنرانی‌های بزرگ، گردهمایی‌های عمومی، برنامه‌های اجتماعی و حتی ورزش‌های صبحگاهی. این یعنی پروژه‌ای که قرار نیست فقط در مناسبت‌های خاص روشن شود و دوباره به سکوت فرو برود، بلکه می‌تواند در طول سال، به بخشی از زندگی روزمره فرهنگی شهر تبدیل شود.

شاید همین ویژگی است که به این پروژه معنایی فراتر از بتن، سکو و صحنه می‌دهد، اینجا قرار است مکانی برای خاطره‌سازی جمعی باشد؛ جایی که مردم شیراز بتوانند زیر آسمان شهرشان، موسیقی بشنوند، نمایش ببینند، آیین‌های خود را برگزار کنند و دوباره تجربه «با هم بودن» را در یک فضای عمومی زنده، تمرین کنند.

البته مسیر ساخت این مجموعه، خالی از وقفه و دشواری نبوده است؛ چوبینی با اشاره به شرایط و رخدادهای سال ۱۴۰۴ به‌ویژه گذراندن دو جنگ توضیح می‌دهد: این پروژه برای مدتی از اولویت اجرایی خارج شد، اما اکنون روند اجرای آن دوباره از سر گرفته شده است.

او ابراز امیدواری می‌کند: اگر پیشرفت پروژه مطابق برنامه‌ریزی انجام شود، تا پایان سال ۱۴۰۵ دست‌کم بخشی از این مجموعه به بهره‌برداری می‌رسد.

اجرای پروژه به طور کامل از سوی شهرداری شیراز انجام می‌شود و در عین حال، به گفته او، متقاضیان حرفه‌ای نیز برای بهره‌برداری از آن وجود دارند.

رییس سازمان فرهنگی، هنری و ورزشی شهرداری شیراز خاطرنشان می‌کند: در حوزه مالی نیز، اعتبار اولیه پروژه در فاز نخست حدود ۲۰۰ میلیارد تومان برآورد شده بود، اما طبیعی است که با توجه به شرایط اقتصادی و تورم، هزینه‌های اجرای طرح افزایش یافته باشد.

با این همه، به نظر می‌رسد مدیریت شهری مصمم است این پروژه را به سرانجام برساند؛ چرا که ثمره آن تنها یک سازه جدید نیست، بلکه ارتقای بخشی مهم از سرانه فرهنگی شهر است.

شیراز و رویای میزبانی رویدادهای بزرگ

شیراز همواره شهری با قابلیت میزبانی بوده است؛ شهری با پشتوانه فرهنگی، جاذبه‌های تاریخی، جایگاه گردشگری و سرمایه اجتماعی قابل توجه، اما برای آنکه این ظرفیت به‌طور واقعی در مقیاس ملی و حتی بین‌المللی فعال شود، زیرساخت‌هایی متناسب با این جایگاه نیاز است؛ از فضاهای فرهنگی و هنری گرفته تا خدمات شهری، اقامتی و حمل‌ونقلی.

رئیس سازمان فرهنگی، هنری و ورزشی شهرداری شیراز نیز بر همین نکته تأکید می‌کند و می‌افزاید: شیراز باید میزبان رویدادهای ملی و بین‌المللی باشد، اما تحقق این جایگاه، بدون توسعه زیرساخت‌های لازم ممکن نیست. در چنین چشم‌اندازی، آمفی‌تئاتر روباز پنج هزار نفری را می‌توان یکی از حلقه‌های کلیدی این زنجیره دانست.

این پروژه می‌تواند به شیراز کمک کند تا در تقویم رویدادهای فرهنگی کشور، جایگاه پررنگ‌تری پیدا کند؛ جایگاهی که با برگزاری کنسرت‌های بزرگ، جشنواره‌های هنری، آیین‌های شهری و برنامه‌های متنوع فرهنگی تثبیت می‌شود.

احداث این آمفی‌تئاتر بزرگ، می‌تواند شیراز را به یکی از قطب‌های تازه رویدادهای فرهنگی و هنری در کشور تبدیل کند، فضای باز این مجموعه، ظرفیت کم‌نظیری برای خلق تجربه‌هایی متفاوت و ماندگار در حافظه جمعی شهروندان دارد؛ تجربه‌هایی که در آن، هنر، آیین، موسیقی و همدلی اجتماعی در کنار هم معنا پیدا می‌کنند.

اگر این پروژه طبق وعده‌ها به بهره‌برداری برسد، شیراز نه فقط صاحب یک آمفی‌تئاتر بزرگ، بلکه صاحب یک میدان تازه برای بازتعریف حیات فرهنگی خود خواهد شد؛ فضایی که می‌تواند پیوند میان هویت تاریخی شهر و نیازهای معاصر آن را مستحکم‌تر کند.

آمفی‌تئاتر پنج هزار نفری شیراز، در این معنا، فقط یک پروژه عمرانی نیست؛ روایتی است از شهری که می‌خواهد همچنان پایتخت فرهنگ و هنر بماند، اما این‌بار با زیرساختی تازه، افقی گسترده‌تر و امکانی بیشتر برای حضور مردم در متن زندگی فرهنگی.

true