حماسه باشکوه جاماندگان اربعین؛ تجلی وحدت، ایمان و عشق حسینی در سومین حرم اهل‌بیت(ع)

عبدالغفور مصطفایی – فارس آگاه

اربعین حسینی، امتداد مکتب عاشورا و بزرگ‌ترین اجتماع دینی جهان است؛ اجتماعی که در آن میلیون‌ها انسان آزاده، فارغ از نژاد، زبان، قومیت و ملیت، تنها با یک نام و یک هدف گرد هم می‌آیند؛ «لبیک یا حسین(ع)» این اجتماع عظیم، تنها یک آیین مذهبی نیست، بلکه نمایشگاهی از ایمان، ایثار، همبستگی، خدمت، آزادگی و مقاومت در برابر ظلم و ستم است؛ فرهنگی که بیش از ۱۴ قرن از واقعه عاشورا می‌گذرد، اما همچنان در دل‌های میلیون‌ها انسان زنده و پویاست.

هر سال میلیون‌ها زائر از کشورهای مختلف جهان با پای پیاده مسیر نجف تا کربلا را طی می‌کنند تا عشق و وفاداری خود را به حضرت اباعبدالله الحسین(ع) به نمایش بگذارند؛ در کنار این خیل عظیم عاشقان، میلیون‌ها نفر دیگر نیز که به دلیل شرایط مالی، بیماری، مسئولیت‌های شغلی یا محدودیت‌های دیگر امکان حضور در کربلای معلی را ندارند، با شرکت در آیین «پیاده‌روی جاماندگان اربعین» در شهرهای مختلف ایران، دل‌های خود را راهی بین‌الحرمین می‌کنند.

امسال نیز شهر شیراز، سومین حرم اهل‌بیت(ع)، همزمان با اربعین حسینی، میزبان یکی از باشکوه‌ترین اجتماعات مردمی بود؛ حضوری که بار دیگر نشان داد عشق به امام حسین(ع) در قلب مردم این سرزمین ریشه‌ای عمیق دارد و گذر زمان نه‌تنها از شور حسینی نکاسته، بلکه هر سال بر شکوه آن افزوده است.

از نخستین ساعات بامداد روز اربعین حسینی (ع)، میدان امام حسین(ع) شیراز شاهد حضور گسترده مردم بود. خانواده‌ها، هیئت‌های مذهبی، جوانان، نوجوانان، سالمندان، جانبازان، خانواده‌های معظم شهدا، روحانیان، دانشجویان، اصناف و اقشار مختلف جامعه، پیش از آغاز رسمی مراسم در محل حاضر شده بودند و صدای نوحه‌خوانی، قرائت زیارت عاشورا و صلوات، فضای میدان را آکنده از معنویت کرده بود.

لباس‌های مشکی عزاداری، پرچم‌های سرخ و سیاه مزین به نام مبارک حضرت سیدالشهدا(ع)، سربندهای «لبیک یا حسین(ع)»، «یا زینب(س)» و «یا ابوالفضل(ع)» و پرچم‌های جمهوری اسلامی ایران، جلوه‌ای ویژه به این اجتماع عظیم بخشیده بود؛ هر گوشه از میدان، تصویری از عشق و ارادت مردمی را روایت می‌کرد که آمده بودند تا ثابت کنند، فاصله جغرافیایی نمی‌تواند میان دل‌های عاشقان و کربلا فاصله ایجاد کند.

با آغاز حرکت، سیل عظیم جمعیت با شعار «وحدت، ارادت و خونخواهی رهبر شهید» مسیر خود را از میدان امام حسین(ع) آغاز کرد؛ نوای «لبیک یا حسین»، «هیهات مناالذله»، «یا حسین»، «یا زینب» و ذکر صلوات، در سراسر مسیر طنین‌انداز شد و فضای شهر را رنگ و بوی کربلا بخشید.

راهپیمایان با نظم مثال‌زدنی از بلوار زند، میدان شهدا، چهارراه پیروزی و خیابان ۹ دی عبور کردند و به سوی آستان مقدس حضرت احمدبن موسی شاهچراغ(ع) حرکت کردند؛ مسیری که در طول آن، خادم افتخاری و اعضای هیئت‌های مذهبی با رویی گشاده از عزاداران پذیرایی می‌کردند.

خبرنگار گروه اجتماعی روزنامه فارس آگاه از نخستین لحظات آغاز مراسم در میان جمعیت حضور یافت، آنچه بیش از هر چیز جلب توجه می‌کرد، آرامش، انضباط، احترام متقابل و فضای کاملاً معنوی حاکم بر مراسم بود؛ کودکان در کنار والدین، نوجوانان در کنار سالمندان و جوانان در کنار جانبازان، همگی دوشادوش یکدیگر گام برمی‌داشتند؛ تصویری که معنای واقعی وحدت را به نمایش می‌گذاشت.

اربعین؛ مدرسه انسان‌سازی

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های راهپیمایی اربعین، ترویج فرهنگ خدمت بی‌منت است. در این مراسم، هیچ‌کس خود را برتر از دیگری نمی‌داند و همه با یک هدف مشترک، یعنی خدمت به زائران امام حسین(ع)، فعالیت می‌کنند و این فرهنگ در راهپیمایی جاماندگان اربعین شیراز  به‌خوبی دیده می‌شد، و باید اذعان کرد که موکب‌هایی که با سرمایه‌های مردمی برپا شده بودند، بدون هیچ چشمداشتی از عزاداران پذیرایی می‌کردند و هزاران نفر از خادمان افتخاری، تنها برای کسب رضایت الهی در این مسیر تلاش می‌کردند تا با اخلاص از عزاداران پذیرایی کنند؛ در این راستا  توزیع آب خنک، شربت، چای و دیگر نذورات، صحنه‌هایی را خلق کردند که بی‌اختیار یادآور مسیر نجف تا کربلا را نشان می داد. بسیاری از خادمان موکب‌ها معتقدند که خدمت به زائران امام حسین(ع)، بزرگ‌ترین افتخار زندگی آنان است و از هفته‌ها قبل برای این روز برنامه‌ریزی و خود را آماده کرده بودند.

جامعه‌شناسان معتقدند که چنین برنامه‌هایی نقش مهمی در افزایش سرمایه اجتماعی، تقویت همبستگی، گسترش روحیه تعاون و‌ مسئولیت‌پذیری اجتماعی دارد و می‌تواند الگویی موفق برای مشارکت مردمی در دیگر عرصه‌های اجتماعی نیز باشد. یکی از بانوان شرکت‌کننده که همراه سه فرزند خود در مراسم حضور یافته بود، به خبرنگار شهر مردم گفت: «هر سال تلاش می‌کنیم فرزندانمان را با فرهنگ عاشورا آشنا کنیم، امروز بهترین کلاس درس برای کودکان ماست؛ کلاسی که در آن ایثار، آزادگی، وفاداری و مقاومت آموزش داده می‌شود.»

پیرمردی که عصا به دست در مسیر حرکت می‌کرد، با چشمانی اشکبار گفت: «سال‌ها آرزو داشتم پیاده‌روی اربعین را در کربلا تجربه کنم، اما قسمت نشد؛ امروز آمده‌ام تا به امام حسین(ع) بگویم اگر جسمم به کربلا نرسیده، دلم همیشه آنجاست.»

یکی از نوجوانان نیز که پرچم «لبیک یا حسین» را در دست داشت، اظهار کرد: «آرزوی من حضور در مسیر نجف تا کربلاست و تا آن روز، در راهپیمایی جاماندگان شرکت می‌کنم تا نشان دهم که نسل جوان همچنان پای آرمان‌های عاشورا ایستاده است.»

حضور چشمگیر نوجوانان و جوانان در این مراسم، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های راهپیمایی امسال بود؛ بسیاری از آنان با وجود گرمای هوا، با شور و نشاط در مسیر حرکت می‌کردند و نشان دادند که فرهنگ عاشورا همچنان در میان نسل جدید جایگاه ویژه‌ای دارد.

در پایان مسیر، هزاران نفر از عزاداران با ورود به حرم مطهر حضرت احمدبن موسی شاهچراغ(ع)، زیارت اربعین را زمزمه کردند و با شهدای کربلا، شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، مدافعان حرم و دیگر شهدای اسلام تجدید پیمان بستند، اشک‌های جاری بر چهره زائران، گواه پیوند عمیق قلبی آنان با نهضت عاشورا بود.